{"id":19,"date":"2017-11-17T00:02:45","date_gmt":"2017-11-17T00:02:45","guid":{"rendered":"http:\/\/y-jesus.org\/vietnamese\/?page_id=19"},"modified":"2025-12-17T05:01:16","modified_gmt":"2025-12-17T05:01:16","slug":"6-jesus-rise-dead","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/wwrj\/6-jesus-rise-dead\/","title":{"rendered":"6-jesus-rise-dead"},"content":{"rendered":"\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Czy Jezus powsta\u0142 z martwych?<\/h1>\n\n\n\n<p>Ka\u017cdy z nas zastanawia si\u0119 co stanie si\u0119 z nami po naszej \u015bmierci. Gdy umiera kto\u015b bliski, pragniemy zobaczy\u0107 go raz jeszcze wtedy, kiedy przyjdzie na nas czas. Czy spotkamy si\u0119 z tymi, kt\u00f3rych kochamy, czy te\u017c \u015bmier\u0107 jest ko\u0144cem wszelkiej \u015bwiadomo\u015bci?<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignright\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"350\" src=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/Resurrection-tomb.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-810\" srcset=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/Resurrection-tomb.jpg 600w, https:\/\/y-jesus.org\/polish\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/Resurrection-tomb-300x175.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Jezus naucza\u0142, \u017ce \u017cycie nie ko\u0144czy si\u0119 po tym jak umiera nasze cia\u0142o. To zaskakuj\u0105ce twierdzenie wyrazi\u0142 s\u0142owami: \u201eJa jestem zmartwychwstaniem i \u017cyciem. Kto we mnie wierzy, cho\u0107by i umar\u0142, b\u0119dzie \u017cy\u0142\u201d. Wed\u0142ug naocznych \u015bwiadk\u00f3w z najbli\u017cszego otoczenia Jezusa, po tych s\u0142owach zademonstrowa\u0142 on swoj\u0105 moc nad \u015bmierci\u0105 powstaj\u0105c z martwych trzy dni po ukrzy\u017cowaniu i pochowaniu w grobie. Jest to wiara, kt\u00f3ra daje nadziej\u0119 chrze\u015bcijanom od 2000 lat.<\/p>\n\n\n\n<p>Niekt\u00f3rzy ludzie nie maj\u0105 jednak nadziei na \u017cycie po \u015bmierci. Bertrand Russell, ateistyczny filozof, napisa\u0142: \u201eWierz\u0119, \u017ce kiedy umr\u0119, zgnij\u0119 i nic z mojego ego nie przetrwa.\u201d<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[1]<\/a> Russell najwyra\u017aniej nie wierzy\u0142 s\u0142owom Jezusa.<\/p>\n\n\n\n<p>Na\u015bladowcy Jezusa napisali, \u017ce Jezus ukaza\u0142 si\u0119 im po ukrzy\u017cowaniu i poch\u00f3wku. Twierdz\u0105, \u017ce nie tylko go widzieli, ale r\u00f3wnie\u017c z nim jedli, dotykali go i sp\u0119dzili z nim 40 dni.<\/p>\n\n\n\n<p>Czy mo\u017ce to by\u0107 po prostu opowie\u015b\u0107, kt\u00f3ra ros\u0142a w miar\u0119 up\u0142ywu czasu, czy te\u017c historia ta opiera si\u0119 na solidnych dowodach? Odpowied\u017a na to pytanie jest fundamentalna dla chrze\u015bcija\u0144stwa. Gdyby bowiem Jezus powsta\u0142 z martwych, potwierdzi\u0142by wszystko to, co o sobie powiedzia\u0142, o sensie \u017cycia, a tak\u017ce o naszym przeznaczeniu po \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n<p>Gdyby Jezus powsta\u0142 z martwych, wtedy on sam m\u00f3g\u0142by odpowiedzie\u0107 na pytania dotycz\u0105ce sensu \u017cycia oraz tego, co nas czeka po \u015bmierci. Z drugiej strony, gdyby relacja o zmartwychwstaniu Jezusa nie by\u0142a prawdziwa, chrze\u015bcija\u0144stwo opiera\u0142oby si\u0119 na k\u0142amstwie. Teolog R.C. Sproul przedstawia to w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><em>\u201eTeza o zmartwychwstaniu ma zasadnicze znaczenie dla chrze\u015bcija\u0144stwa. Je\u015bli Chrystus zosta\u0142 wskrzeszony z martwych przez Boga, oznacza to, \u017ce posiada uprawnienia i upowa\u017cnienia, kt\u00f3rych nie ma \u017caden inny przyw\u00f3dca religijny\u201d.<\/em><a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[2]<\/a><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Wszyscy inni przyw\u00f3dcy religijni s\u0105 martwi, ale wed\u0142ug Chrze\u015bcija\u0144stwa, Chrystus \u017cyje.<\/p>\n\n\n\n<p>Wielu sceptyk\u00f3w pr\u00f3bowa\u0142o podwa\u017cy\u0107 zmartwychwstanie. Josh McDowell by\u0142 jednym z takich sceptyk\u00f3w, kt\u00f3rzy sp\u0119dzili ponad siedemset godzin na poszukiwaniu dowod\u00f3w zmartwychwstania. McDowell tak odni\u00f3s\u0142 si\u0119 do znaczenia zmartwychwstania:<\/p>\n\n\n\n<p><em> \u201eDoszed\u0142em do wniosku, \u017ce zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa jest jednym z najbardziej nikczemnych, okrutnych i bezdusznych oszustw jakie kiedykolwiek zosta\u0142o ludziom wm\u00f3wione, LUB, jest to najbardziej fantastyczny fakt historyczny\u201d.<\/em><a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[3]<\/a> McDowell napisa\u0142 p\u00f3\u017aniej swoje klasyczne dzie\u0142o <em>The New Evidence That Demands A Verdict<\/em> (Nowe dowody wymagaj\u0105ce os\u0105du), w kt\u00f3rym udokumentowa\u0142 swoje odkrycia.<\/p>\n\n\n\n<p>Zatem, czy zmartwychwstanie Jezusa jest fantastycznym faktem, czy pod\u0142ym mitem? Aby to sprawdzi\u0107, musimy si\u0119 przyjrze\u0107 dowodom historycznym i wyci\u0105gn\u0105\u0107 w\u0142asne wnioski. Zobaczmy, co sceptycy, kt\u00f3rzy badali zmartwychwstanie, odkryli dla siebie.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/wwrj\/6-jesus-rise-dead\/2\/\"><strong>Kliknij, aby przej\u015b\u0107 do strony 2<\/strong>\/10 artyku\u0142u \u201eCzy Jezus powsta\u0142 z martwych?&#8221;.<\/a><\/p>\n\n\n\n<!--nextpage-->\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Cynicy i sceptycy<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Niestety, nie wszyscy s\u0105 sk\u0142onni do rzetelnego badania dowod\u00f3w. Bertrand Russell przyznaje, \u017ce jego spojrzenie na Jezusa \u201enie uwzgl\u0119dnia\u0142o\u201d fakt\u00f3w historycznych.<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[4]<\/a> Historyk Joseph Campbell, bez przytaczania dowod\u00f3w, spokojnie powiedzia\u0142 swoim widzom telewizji PBS, \u017ce zmartwychwstanie Jezusa nie jest faktem.<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[5]<\/a> Inni uczeni, tacy jak John Dominic Crossan z <em>Jesus Seminar<\/em>, zgadzaj\u0105 si\u0119 z nim.<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[6]<\/a> \u017baden z tych sceptyk\u00f3w nie przedstawia dowod\u00f3w potwierdzaj\u0105cych ich pogl\u0105dy.<\/p>\n\n\n\n<p>Prawdziwi sceptycy, w przeciwie\u0144stwie do cynik\u00f3w, s\u0105 zainteresowani dowodami. W magazynie <em>Skeptic<\/em> (Sceptyk) opublikowano artyku\u0142 pod tytu\u0142em \u201eCzym jest sceptycyzm?\u201d, w kt\u00f3rym podano nast\u0119puj\u0105c\u0105 definicj\u0119: \u201eSceptycyzmem nazywamy &#8230; u\u017cycie rozs\u0105dku w odniesieniu do wszelkich pomys\u0142\u00f3w &#8211; nie ma tu miejsca dla \u015bwi\u0119tych kr\u00f3w. Innymi s\u0142owy &#8230; sceptycy nie uczestnicz\u0105 w dochodzeniu zamkni\u0119tym na mo\u017cliwo\u015b\u0107 potwierdzenia autentyczno\u015bci badanego zjawiska lub twierdzenia. Kiedy m\u00f3wimy, \u017ce jeste\u015bmy sceptyczni mamy na my\u015bli to, \u017ce musimy pozna\u0107 przekonuj\u0105ce dowody, by uwierzy\u0107.\u201d<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[7]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>W przeciwie\u0144stwie do Russella i Crossana, wielu prawdziwych sceptyk\u00f3w bada\u0142o dowody na zmartwychwstanie Jezusa. Dalej us\u0142yszymy od niekt\u00f3rych z nich i zobaczymy, w jaki spos\u00f3b analizowali dowody dotycz\u0105ce prawdopodobnie najwa\u017cniejszego pytania w historii ludzko\u015bci: Czy Jezus naprawd\u0119 powsta\u0142 z martwych?<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Samospe\u0142niaj\u0105ca si\u0119 przepowiednia<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Przed \u015bmierci\u0105 Jezus powiedzia\u0142 swoim uczniom, \u017ce zostanie zdradzony, aresztowany i ukrzy\u017cowany, oraz \u017ce powr\u00f3ci do \u017cycia po trzech dniach. To osobliwy plan! Co za nim stoi? Jezus nie by\u0142 artyst\u0105 gotowym wyst\u0119powa\u0107 dla innych na \u017c\u0105danie; Zamiast tego, obieca\u0142, \u017ce swoj\u0105 \u015bmierci\u0105 i zmartwychwstaniem udowodni ludziom, (je\u015bli ich umys\u0142y i serca b\u0119d\u0105 otwarte), \u017ce rzeczywi\u015bcie jest Mesjaszem.<\/p>\n\n\n\n<p>Biblista Wilbur Smith powiedzia\u0142 o Jezusie:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>Kiedy On sam powiedzia\u0142 o sobie, \u017ce powstanie z martwych trzeciego dnia po ukrzy\u017cowaniu, stwierdzi\u0142, \u017ce tylko g\u0142upiec o\u015bmieli\u0142by si\u0119 zapowiada\u0107 takie rzeczy, oczekuj\u0105c d\u0142u\u017cszego oddania kt\u00f3regokolwiek z aposto\u0142\u00f3w &#8211; chyba, \u017ce by\u0142 pewien swojego zmartwychwstania. \u017baden za\u0142o\u017cyciel jakiejkolwiek religii \u015bwiata znanej ludzko\u015bci, nie odwa\u017cy\u0142 si\u0119 og\u0142osi\u0107 czego\u015b takiego. <a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[8]<\/a><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Innymi s\u0142owy, poniewa\u017c Jezus wyra\u017anie zapowiedzia\u0142 swoim uczniom, \u017ce powstanie z martwych, niedotrzymanie tej obietnicy zrobi\u0142oby z niego oszusta. Ale nie wyprzedzajmy fakt\u00f3w. W jaki spos\u00f3b Jezus umar\u0142 (je\u015bli naprawd\u0119 umar\u0142) zanim zmartwychwsta\u0142?<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/wwrj\/6-jesus-rise-dead\/3\/\"><strong>Kliknij tutaj, aby przeczyta\u0107 stron\u0119 3 <\/strong>z 10 na temat \u201eCzy Nowy Testament wiarygodny?\u201d<\/a><\/p>\n\n\n\n<!--nextpage-->\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Najpierw straszliwa \u015bmier\u0107, a potem. . . ?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Dzi\u0119ki wielkiej produkcji Mela Gibsona mieli\u015bmy mo\u017cliwo\u015b\u0107 zobaczenia ostatnich godzin ziemskiego \u017cycia Jezusa. Je\u015bli przegapi\u0142e\u015b fragmenty Pasji, poniewa\u017c zas\u0142ania\u0142e\u015b oczy (\u0142atwiej by\u0142oby chyba zastosowa\u0107 czerwony filtr podczas kr\u0119cenia filmu), po prostu sprawd\u017a ostatnie strony kt\u00f3rejkolwiek z Ewangelii w Nowym Testamencie, \u017ceby sprawdzi\u0107 co ci\u0119 omin\u0119\u0142o.<\/p>\n\n\n\n<p>Tak jak Jezus przewidywa\u0142, zosta\u0142 zdradzony przez jednego ze swoich uczni\u00f3w, Judasza Iskariot\u0119, a potem aresztowany. W pozorowanym procesie przed rzymskim prefektem Poncjuszem Pi\u0142atem, zosta\u0142 skazany za zdrad\u0119 i skazany na \u015bmier\u0107 na drewnianym krzy\u017cu. Zanim przybito go do krzy\u017ca, Jezus zosta\u0142 brutalnie ubiczowany ka\u0144czugiem. Bicz ten na swoich ko\u0144cach wyposa\u017cony by\u0142 w kawa\u0142ki ko\u015bci i metalu, kt\u00f3rych zadaniem by\u0142o rozrywa\u0107 cia\u0142o. By\u0142 wielokrotnie uderzany, kopany i opluwany.<\/p>\n\n\n\n<p>Nast\u0119pnie, u\u017cywaj\u0105c m\u0142otk\u00f3w, rzymscy oprawcy przebili masywnymi, \u017celaznymi gwo\u017adziami nadgarstki i stopy Jezusa, przybijaj\u0105c go do krzy\u017ca. Na ko\u0144cu, wbili ten krzy\u017c w ziemi\u0119, pomi\u0119dzy dwoma innymi krzy\u017cami ze skazanymi z\u0142odziejami.<\/p>\n\n\n\n<p>Jezus wisia\u0142 tam przez oko\u0142o sze\u015b\u0107 godzin. Nast\u0119pnie o 3:00 po po\u0142udniu &#8211; czyli dok\u0142adnie w tym samym czasie gdy baranek paschalny zosta\u0142 z\u0142o\u017cony w ofierze jako ofiara za grzechy (drobna analogia, prawda?) &#8211; Jezus zawo\u0142a\u0142: \u201eWykona\u0142o si\u0119\u201d (po aramejsku), i umar\u0142.<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-was-jesus-the-messiah\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[9]<\/a> Nagle niebo pociemnia\u0142o a ziemia zatrz\u0119s\u0142a si\u0119.<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[10]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Jeszcze wi\u0119ksza ciemno\u015b\u0107 przygn\u0119bienia unicestwi\u0142a marzenia tych, kt\u00f3rzy byli zauroczeni jego charyzm\u0105 i radosn\u0105 witalno\u015bci\u0105. By\u0142y Lord Wielki Kanclerz Wielkiej Brytanii, lord Hailsham, zauwa\u017ca: \u201eTragedi\u0105 Krzy\u017ca nie by\u0142o to, \u017ce ukrzy\u017cowana zosta\u0142a melancholijna posta\u0107, pe\u0142na moralnych przykaza\u0144, ascetyczna i ponura&#8230; ukrzy\u017cowany zosta\u0142 pe\u0142ny \u017cycia i rado\u015bci m\u0142ody cz\u0142owiek, sam Pan \u017cycia&#8230; kto\u015b tak bardzo atrakcyjny, \u017ce ludzie szli za nim dla czystej przyjemno\u015bci.\u201d<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[11]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Pi\u0142at chcia\u0142 zweryfikowa\u0107, \u017ce Jezus umar\u0142, zanim pozwoli\u0142 by jego ukrzy\u017cowane cia\u0142o zosta\u0142o pochowane. Tak wi\u0119c rzymski stra\u017cnik wbi\u0142 w\u0142\u00f3czni\u0119 w bok Jezusa. Mieszanina krwi i wody, kt\u00f3ra wyp\u0142yn\u0119\u0142a, wyra\u017ane wskazywa\u0142a, \u017ce Jezus by\u0142 martwy. \u201eUmarli zwykle nie krwawi\u0105, ale prawy przedsionek ludzkiego serca zawiera po \u015bmierci p\u0142ynn\u0105 krew, a osierdzie zawiera p\u0142yn o nawie hydropericardium.\u201d<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[12]<\/a> Po tym, jak jego \u015bmier\u0107 zosta\u0142a potwierdzona przez stra\u017cnik\u00f3w, cia\u0142o Jezusa zosta\u0142o zdj\u0119te z krzy\u017ca i pochowane w grobie J\u00f3zefa z Arymatei. Rzymscy stra\u017cnicy nast\u0119pnie zaplombowali gr\u00f3b i strzegli go nieustannie przez ca\u0142\u0105 dob\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Uczniowie Jezusa byli w szoku. Dr J.P. Moreland wyja\u015bnia, jak bardzo byli zdezorientowani i za\u0142amani po \u015bmierci Jezusa na krzy\u017cu. \u201eNie byli ju\u017c przekonani, \u017ce Jezus zosta\u0142 pos\u0142any przez Boga. Uczono ich bowiem, \u017ce B\u00f3g nie pozwoli, aby jego Mesjasz poni\u00f3s\u0142 \u015bmier\u0107. Wi\u0119c rozproszyli si\u0119. Ruch Jezusa zosta\u0142 niemal\u017ce ca\u0142kowicie zatrzymany.\u201d<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[13]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Ca\u0142a nadzieja zosta\u0142a pokonana. Zdawa\u0142o si\u0119 \u017ce Rzym i \u017cydowscy przyw\u00f3dcy zwyci\u0119\u017cyli.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/wwrj\/6-jesus-rise-dead\/4\/\"><strong>Kliknij, aby przej\u015b\u0107 do strony 4<\/strong>\/10 artyku\u0142u \u201eCzy Jezus powsta\u0142 z martwych?&#8221;.<\/a><\/p>\n\n\n\n<!--nextpage-->\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Co\u015b si\u0119 wydarzy\u0142o<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Ale to nie by\u0142 koniec. Ruch Jezusa nie znikn\u0105\u0142 (oczywi\u015bcie), w rzeczywisto\u015bci chrze\u015bcija\u0144stwo istnieje do dzi\u015b jako najwi\u0119ksza religia \u015bwiata. Dlatego musimy wiedzie\u0107, co si\u0119 sta\u0142o po tym, jak cia\u0142o Jezusa zosta\u0142o zdj\u0119te z krzy\u017ca i z\u0142o\u017cone w grobie.<\/p>\n\n\n\n<p>W artykule New York Times, Peter Steinfels przytacza zdumiewaj\u0105ce wydarzenia, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce trzy dni po \u015bmierci Jezusa: \u201eKr\u00f3tko po tym jak Jezus zosta\u0142 stracony, jego na\u015bladowcy z bezradnych i zagubionych nagle przeistoczyli si\u0119 w ludzi, kt\u00f3rych przes\u0142anie o \u017cywym Jezusie i nadchodz\u0105cym kr\u00f3lestwie, g\u0142oszone mimo ryzyka ich \u017cycia, ostatecznie zmieni\u0142o imperium. Co\u015b si\u0119 wydarzy\u0142o&#8230; Ale dok\u0142adnie co\u201d?<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[14]<\/a> Na to pytanie musimy odpowiedzie\u0107, analizuj\u0105c fakty.<\/p>\n\n\n\n<p>Istnieje tylko pi\u0119\u0107 prawdopodobnych wyja\u015bnie\u0144 dotycz\u0105cych rzekomego zmartwychwstania Jezusa, przedstawionego w Nowym Testamencie:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Jezus tak naprawd\u0119 nie umar\u0142 na krzy\u017cu.<\/li>\n\n\n\n<li>\u201eZmartwychwstanie\u201d zosta\u0142o ukartowane.<\/li>\n\n\n\n<li>Uczniowie mieli halucynacje.<\/li>\n\n\n\n<li>Relacja jest legendarna.<\/li>\n\n\n\n<li>To wydarzy\u0142o si\u0119 naprawd\u0119.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Przeanalizujmy te opcje i zobaczmy, kt\u00f3ra najlepiej pasuje do fakt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/wwrj\/6-jesus-rise-dead\/5\/\"><strong>Kliknij, aby przej\u015b\u0107 do strony 5<\/strong>\/10 artyku\u0142u \u201eCzy Jezus powsta\u0142 z martwych?&#8221;.<\/a><\/p>\n\n\n\n<!--nextpage-->\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Czy Jezus umar\u0142?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>\u201eStary Marley by\u0142 martwy jak \u0107wiek w drzwiach; To nie ulega\u0142o w\u0105tpliwo\u015bci.\u201d Tak Charles Dickens rozpoczyna <em>Opowie\u015b\u0107 wigilijn\u0105<\/em>. Autor nie chce, aby ktokolwiek mia\u0142 w\u0105tpliwo\u015bci, co do nadprzyrodzonego charakteru nadchodz\u0105cych zdarze\u0144. Podobnie, my, zanim wejdziemy w rol\u0119 detektywa i postaramy si\u0119 posk\u0142ada\u0107 wszystkie elementy historii zmartwychwstania w jedn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107, musimy najpierw ustali\u0107, czy znaleziono martwe cia\u0142o. Czasami czytamy przecie\u017c w gazecie o znalezieniu nieboszczyka w kostnicy, kt\u00f3ry odzyska\u0142 nagle przytomno\u015b\u0107. Czy to w\u0142a\u015bnie zdarzy\u0142o si\u0119 z Jezusem?<\/p>\n\n\n\n<p>Niekt\u00f3rzy w\u0142a\u015bnie tak twierdz\u0105, \u017ce Jezus, prze\u017cywszy ukrzy\u017cowanie, obudzi\u0142 si\u0119 w grobie, o\u017cywiony rze\u015bkim, wilgotnym powietrzem tego miejsca. Teorii tej nie da si\u0119 jednak pogodzi\u0107 z medycznym materia\u0142em dowodowym. Jeden z artyku\u0142\u00f3w opublikowanych w czasopi\u015bmie Ameryka\u0144skiego Towarzystwa Medycznego <em>Journal of the American Medical Association<\/em> wyja\u015bnia, dlaczego tzw. Teoria Omdlenia jest nie do przyj\u0119cia. \u201eBezspornie, ci\u0119\u017car dowod\u00f3w historycznych i medycznych przemawia za tym, \u017ce Jezus umar\u0142. W\u0142\u00f3cznia wbita mi\u0119dzy jego prawe \u017cebra perforowa\u0142a najprawdopodobniej nie tylko prawe p\u0142uco, ale tak\u017ce osierdzie i serce, zadaj\u0105c Jezusowi pewn\u0105 \u015bmier\u0107.\u201d<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[15]<\/a> Sceptycyzm wobec tego os\u0105du jest poniek\u0105d uzasadniony, w ko\u0144cu sprawa nie doczeka\u0142a si\u0119 wznowienia od 2000 lat. Poszukajmy przynajmniej drugiej opinii.<\/p>\n\n\n\n<p>Jednym ze \u017ar\u00f3de\u0142 wypowiadaj\u0105cych si\u0119 na ten temat s\u0105 sprawozdania niechrze\u015bcija\u0144skich historyk\u00f3w, pochodz\u0105ce mniej wi\u0119cej z okresu, w kt\u00f3rym \u017cy\u0142 Jezus. O \u015bmierci Jezusa pisze trzech poni\u017cszych historyk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Lukian z Samosaty (ok.120 \u2013 ok.180 ) wspomina o Jezusie, m\u00f3wi\u0105c o nim jako o ukrzy\u017cowanym sofi\u015bcie (filozofie).<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[16]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>J\u00f3zef Flawiusz (ok. 37 \u2013 ok. 100) pisa\u0142: \u201eW tym czasie pojawi\u0142 si\u0119 Jezus, m\u0105dry cz\u0142owiek, kt\u00f3ry dokonywa\u0142 niezwyk\u0142ych czyn\u00f3w. Gdy Pi\u0142at skaza\u0142 go na krzy\u017c, z powodu oskar\u017ce\u0144 przyw\u00f3dc\u00f3w pochodz\u0105cych spo\u015br\u00f3d nas, ci, kt\u00f3rzy go kochali nie zaprzestali dzia\u0142alno\u015bci.\u201d<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[17]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Tacyt (ok. 56 \u2013 ok.120) pisa\u0142: \u201eChrystus, od kt\u00f3rego pochodzi ta nazwa, cierpia\u0142 straszliw\u0105 kar\u0119&#8230; z r\u0105k naszego prokuratora Poncjusza Pi\u0142ata.\u201d<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[18]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Troch\u0119, jak w czasie wycieczki do archiwum, odnajdujemy jeden z numer\u00f3w <em>The Jerusalem Post<\/em>, kt\u00f3ry relacjonuje histori\u0119 z ok\u0142adki: Pewnego wiosennego dnia pierwszego wieku Jezus zosta\u0142 ukrzy\u017cowany i umar\u0142. Ca\u0142kiem owocne dochodzenie detektywistyczne.<\/p>\n\n\n\n<p>W\u0142a\u015bciwie brak relacji historycznych ze strony zar\u00f3wno chrze\u015bcijan, Rzymian, jak i \u017cyd\u00f3w, kt\u00f3re podwa\u017ca\u0142yby \u015bmier\u0107 czy poch\u00f3wek Jezusa. Nawet sceptyczni badacze zaprzeczaj\u0105cy zmartwychwstaniu Jezusa przyznaj\u0105, \u017ce umar\u0142. Szanowany sceptyk James Tabor m\u00f3wi: \u201eUwa\u017cam, \u017ce fakt, i\u017c wyrok Jezusa wykonano na rzymskim krzy\u017cu, dowodzi bezspornie, \u017ce umar\u0142.\u201d<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[19]<\/a> John Dominic Crossan, wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca sceptycznie nastawionego seminarium <em>Jesus Seminar<\/em>, przyznaje, \u017ce Jezus naprawd\u0119 \u017cy\u0142 i umar\u0142. M\u00f3wi: \u201eTo, \u017ce zosta\u0142 ukrzy\u017cowany jest r\u00f3wnie pewne, co inne potwierdzone dot\u0105d zdarzenia historyczne.\u201d<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[20]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Stoj\u0105c wobec takiego historycznego i medycznego materia\u0142u dowodowego, musimy stwierdzi\u0107 \u017ce jeste\u015bmy na dobrej drodze do zdyskwalifikowania pierwszej spo\u015br\u00f3d naszych pi\u0119ciu opcji. Jezus z pewno\u015bci\u0105 umar\u0142, \u201eto nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/wwrj\/6-jesus-rise-dead\/6\/\"><strong>Kliknij, aby przej\u015b\u0107 do strony 6<\/strong>\/10 artyku\u0142u \u201eCzy Jezus powsta\u0142 z martwych?&#8221;.<\/a><\/p>\n\n\n\n<!--nextpage-->\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Kwestia pustego grobu<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>\u017baden powa\u017cny historyk nie w\u0105tpi w to, \u017ce Jezus by\u0142 naprawd\u0119 martwy, gdy zdejmowano go z krzy\u017ca. Jednak wielu kwestionuje to, jak jego cia\u0142o znikn\u0119\u0142o z grobu. Angielski dziennikarz dr Frank Morison my\u015bla\u0142 z pocz\u0105tku, \u017ce zmartwychwstanie to albo mit albo oszustwo. Z tego powodu podj\u0105\u0142 si\u0119 napisania ksi\u0105\u017cki obalaj\u0105cej fakt zmartwychwstania.<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[21]<\/a> Ksi\u0105\u017ck\u0105 t\u0105 zyska\u0142 s\u0142aw\u0119, ale z powod\u00f3w innych ni\u017c zamierzone.<\/p>\n\n\n\n<p>Morison zacz\u0105\u0142 od pr\u00f3by rozwi\u0105zania kwestii pustego grobu. Gr\u00f3b nale\u017ca\u0142 do cz\u0142onka Rady Sanhedrynu, J\u00f3zefa z Arymatei. W \u00f3wczesnym Izraelu posiadanie miejsca w Radzie r\u00f3wna\u0142o si\u0119 byciu gwiazd\u0105 rocka. Ka\u017cdy wiedzia\u0142, kto zasiada w Radzie. J\u00f3zef musia\u0142 istnie\u0107 naprawd\u0119. W innym wypadku \u017cydowscy przyw\u00f3dcy, chc\u0105c zaprzeczy\u0107 zmartwychwstaniu, wyjawiliby t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 historii jako oszustwo. Gr\u00f3b nale\u017c\u0105cy do J\u00f3zefa znajdowa\u0142 si\u0119 najprawdopodobniej w znanym miejscu i \u0142atwo go by\u0142o zidentyfikowa\u0107, wi\u0119c wszelkie teorie m\u00f3wi\u0105ce o tym, \u017ce Jezus \u201ezagubi\u0142 si\u0119 na cmentarzu\u201d nale\u017cy zdyskwalifikowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>Morison zacz\u0105\u0142 si\u0119 zastanawia\u0107 dlaczego przeciwnicy Jezusa pozwolili przetrwa\u0107 \u201emitowi pustego grobu\u201d, skoro by\u0142 on mitem. Odkrycie cia\u0142a Jezusa zaprzeczy\u0142oby kompletnie ca\u0142emu w\u0105tkowi.<\/p>\n\n\n\n<p>Z historii wiadomo natomiast, \u017ce wrogowie Jezusa oskar\u017cyli Jego aposto\u0142\u00f3w, \u017ce wykradli cia\u0142o Jezusa \u2013 oskar\u017cenie wyra\u017anie oparte na wsp\u00f3lnym przekonaniu, \u017ce gr\u00f3b by\u0142 pusty.<\/p>\n\n\n\n<p>Dr Paul L. Maier, profesor historii staro\u017cytnej w Western Michigan University, twierdzi podobnie: \u201ePo dok\u0142adnym i uczciwym zbadaniu wszystkich dowod\u00f3w mo\u017cemy wyci\u0105gn\u0105\u0107 zasadny wniosek, \u017ce gr\u00f3b, w kt\u00f3rym pochowano Jezusa by\u0142 pusty o poranku przed pierwsz\u0105 Wielkanoc\u0105. Nie odkryto nawet \u015bladowych dowod\u00f3w &#8230; kt\u00f3re obala\u0142y to twierdzenie.\u201d<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[22]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>\u017bydowscy przyw\u00f3dcy byli oszo\u0142omieni. Oskar\u017cyli uczni\u00f3w Jezusa o kradzie\u017c jego cia\u0142a. Rzymianie z wyszkolonego oddzia\u0142u stra\u017cy trzymali przy grobie Jezusa 24-godzinn\u0105 wart\u0119 (od 4 do 16 \u017co\u0142nierzy). Josh McDowell zauwa\u017ca, \u017ce nie byli to zwykli \u017co\u0142nierze. \u201eGdy tego typu jednostka nie dotrzymywa\u0142a swoich obowi\u0105zk\u00f3w, np. dlatego \u017ce \u017co\u0142nierze zasn\u0119li albo opu\u015bcili pozycj\u0119, albo zawiedli w inny spos\u00f3b&#8230; \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne podaj\u0105, co si\u0119 wtedy z nimi dzia\u0142o. Wielu by\u0142o pozbawianych odzie\u017cy, palonych \u017cywcem w ogniu rozpalonym z ich w\u0142asnych ubra\u0144 lub krzy\u017cowanych do g\u00f3ry nogami. Oddzia\u0142 Stra\u017cy Rzymskiej mia\u0142 by\u0107 zdyscyplinowany i unika\u0107 za wszelk\u0105 cen\u0119 pora\u017cki.\u201d<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[23]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Prze\u015blizgni\u0119cie si\u0119 obok stra\u017cnik\u00f3w rzymskich by\u0142o co najmniej niemo\u017cliwe, a co dopiero odsuni\u0119cie dwutonowego g\u0142azu. Jednak kamie\u0144 zosta\u0142 odsuni\u0119ty, a cia\u0142o Jezusa znikn\u0119\u0142o.<\/p>\n\n\n\n<p>Gdyby ktokolwiek znalaz\u0142 cia\u0142o Jezusa, wrogowie Jezusa szybko rozpowszechniliby fakt zmartwychwstania jako oszustwo. Tom Anderson, by\u0142y prezes kalifornijskiego stowarzyszenia adwokackiego California Trial Lawyers Association podkre\u015bla si\u0142\u0119 tego argumentu:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>W tak mocno nag\u0142o\u015bnionej sprawie, nie wydaje si\u0119 wam, \u017ce jeden historyk, jeden naoczny \u015bwiadek, jeden przeciwnik odnotowa\u0142by przez ten ca\u0142y czas, \u017ce widzia\u0142 cia\u0142o Chrystusa? \u2026 Historia milczy w kwestii dowod\u00f3w \u015bwiadcz\u0105cych przeciw prawdziwo\u015bci zmartwychwstania.<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[24]<\/a><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Tak wi\u0119c wobec braku materia\u0142u dowodowego i potwierdzonej wiedzy, \u017ce gr\u00f3b by\u0142 pusty, Morison zaakceptowa\u0142 solidne dowody \u015bwiadcz\u0105ce o tym, \u017ce cia\u0142o Jezusa znik\u0142o w niewyja\u015bniony spos\u00f3b z grobu.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/wwrj\/6-jesus-rise-dead\/7\/\"><strong>Kliknij, aby przej\u015b\u0107 do strony 7<\/strong>\/10 artyku\u0142u \u201eCzy Jezus powsta\u0142 z martwych?&#8221;.<\/a><\/p>\n\n\n\n<!--nextpage-->\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Czy gr\u00f3b okradziono?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Wraz z post\u0119pem dochodzenia, Morison zacz\u0105\u0142 bada\u0107 motywy na\u015bladowc\u00f3w Jezusa. Mo\u017ce rzekome zmartwychwstanie by\u0142o w rzeczywisto\u015bci wykradzeniem cia\u0142a? Je\u015bli tak, jak wyt\u0142umaczy\u0107 wszystkie relacje objawienia si\u0119 zmartwychwsta\u0142ego Jezusa? Historyk Paul Johnson pisze w <em>Historii \u017byd\u00f3w<\/em>: \u201eTo, co mia\u0142o znaczenie, to nie okoliczno\u015bci jego \u015bmierci, ale fakt, \u017ce wielu uparcie wierzy\u0142o, \u017ce zmartwychwsta\u0142, a liczba os\u00f3b przekonanych o tym ros\u0142a.\u201d<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[25]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Gr\u00f3b by\u0142 rzeczywi\u015bcie pusty. Ale to nie brak cia\u0142a pobudzi\u0142 na\u015bladowc\u00f3w Jezusa (zw\u0142aszcza tych, kt\u00f3rzy rzekomo ukradli cia\u0142o). Musia\u0142o sta\u0107 si\u0119 co\u015b niezwyk\u0142ego, bo ci, co szli za Jezusem przestali go op\u0142akiwa\u0107, ukrywa\u0107 si\u0119 i zacz\u0119li odwa\u017cnie g\u0142osi\u0107, \u017ce widzieli go \u017cywego.<\/p>\n\n\n\n<p>Relacje wszystkich naocznych \u015bwiadk\u00f3w m\u00f3wi\u0105, \u017ce Jezus pojawi\u0142 si\u0119 nagle w ciele najpierw kobietom, a potem innym uczniom, Morison zastanawia\u0142 si\u0119 dlaczego spiskowcy mieliby umie\u015bci\u0107 kobiety w centrum tej historii. W pierwszym wieku kobiety nie mia\u0142y praktycznie \u017cadnych praw, nie by\u0142y traktowane osobowo ani nie mia\u0142y \u017cadnego statusu. Gdyby intryga mia\u0142a si\u0119 powie\u015b\u0107 &#8211; rozumowa\u0142 Morison &#8211; spiskowcy powinni byli ukaza\u0107 m\u0119\u017cczyzn, jako tych kt\u00f3rzy jako pierwsi zobaczyli \u017cywego Jezusa. Jednak s\u0142yszymy, \u017ce to w\u0142a\u015bnie kobiety dotkn\u0119\u0142y go, rozmawia\u0142y z nim i by\u0142y pierwszymi, kt\u00f3re odnalaz\u0142y pusty gr\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n<p>Po tym zdarzeniu, wed\u0142ug relacji naocznych \u015bwiadk\u00f3w, wszyscy aposto\u0142owie wiedzieli Jezusa przy ponad dziesi\u0119ciu okazjach. Napisali, \u017ce pokaza\u0142 im swoje r\u0119ce i stopy i kaza\u0142 im si\u0119 dotkn\u0105\u0107. Podobno r\u00f3wnie\u017c jad\u0142 z nimi, a p\u00f3\u017aniej pojawi\u0142 si\u0119 przy jednej okazji \u017cywy ponad 500 swoim zwolennikom.<\/p>\n\n\n\n<p>Uczony prawa, John Warwick Montgomery, stwierdzi\u0142: \u201eW 56 n.e. aposto\u0142 Pawe\u0142 pisa\u0142, \u017ce Jezus ukaza\u0142 si\u0119 wi\u0119cej ni\u017c 500 osobom, z kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 jeszcze nie umar\u0142a. (1 Kor 15,6ff) Nie wydaje si\u0119 wiarygodne twierdzenie, \u017ce pierwsi chrze\u015bcijanie sfabrykowali opowie\u015b\u0107, a potem rozpowszechniali j\u0105 w\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy mogli j\u0105 \u0142atwo obali\u0107, wskazuj\u0105 na cia\u0142o Jezusa.\u201d<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[26]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Ze zdaniem tym zgadzaj\u0105 si\u0119 bibli\u015bci Geisler i Turek. \u201eGdyby rezurekcja nie mia\u0142a miejsca, po co aposto\u0142 Pawe\u0142 mia\u0142by sporz\u0105dza\u0107 list\u0119 rzekomych naocznych \u015bwiadk\u00f3w? Od razu straci\u0142by wiarygodno\u015b\u0107 u Koryntian, gdyby k\u0142ama\u0142 w \u017cywe oczy.\u201d<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[27]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>\u015aw. Piotr wyja\u015bni\u0142 t\u0142umowi w Cezarei, dlaczego on i inni uczniowie byli tak mocno przekonani, \u017ce Jezus \u017cyje.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u201eA my jeste\u015bmy \u015bwiadkami tego wszystkiego, co czyni\u0142 w ziemi judzkiej i w Jerozolimie. Jego to zabili, zawiesiwszy na drzewie. Jego te\u017c wskrzesi\u0142 B\u00f3g trzeciego dnia i sprawi\u0142, \u017ceby si\u0119 objawi\u0142&#8230; nam, kt\u00f3rzy z nim jedli\u015bmy i pili\u015bmy po jego zmartwychwstaniu.\u201d (Dz 10, 39-41)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Brytyjski biblista, Michael Green, zauwa\u017ca: \u201e Ukazywanie si\u0119 Jezusa zosta\u0142o r\u00f3wnie dobrze uwierzytelnione, jak inne zdarzenia w staro\u017cytno\u015bci&#8230; Racjonalnie, nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, co do tego, \u017ce si\u0119 zdarzy\u0142y.\u201d<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[28]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/wwrj\/6-jesus-rise-dead\/8\/\"><strong>Kliknij, aby przej\u015b\u0107 do strony 8<\/strong>\/10 artyku\u0142u \u201eCzy Jezus powsta\u0142 z martwych?&#8221;.<\/a><\/p>\n\n\n\n<!--nextpage-->\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Konsekwentnie do ko\u0144ca<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Relacje naocznych \u015bwiadk\u00f3w nie zdo\u0142a\u0142y jakby prze\u0142ama\u0107 sceptycyzmu Morisona. Zaintrygowa\u0142o go r\u00f3wnie\u017c zachowanie aposto\u0142\u00f3w. Fakt z historii, kt\u00f3ry zbi\u0142 z tropu historyk\u00f3w, psycholog\u00f3w i sceptyk\u00f3w to to, \u017ce jedenastu aposto\u0142\u00f3w, kt\u00f3rzy wcze\u015bniej stch\u00f3rzyli, okaza\u0142o si\u0119 nagle gotowych, aby cierpie\u0107 poni\u017cenie, tortury i \u015bmier\u0107. Poza jednym, wszyscy z uczni\u00f3w Jezusa zgin\u0119li \u015bmierci\u0105 m\u0119cze\u0144sk\u0105. Czy zrobiliby tak wiele dla k\u0142amstwa?<\/p>\n\n\n\n<p>Jedenastego wrze\u015bnia terrory\u015bci udowodnili, \u017ce niekt\u00f3rzy potrafi\u0105 umrze\u0107 za fa\u0142szyw\u0105 spraw\u0119, w kt\u00f3r\u0105 wierz\u0105. Ale zgin\u0105\u0107 z w\u0142asnej woli \u015bmierci\u0105 m\u0119cze\u0144sk\u0105 za znane powszechnie k\u0142amstwo, to szale\u0144stwo. Paul Little pisa\u0142: \u201eCz\u0142owiek potrafi umrze\u0107 za co\u015b, co uwa\u017ca za prawd\u0119, nawet je\u015bli jest tak naprawd\u0119 k\u0142amstwem. Cz\u0142owiek nie jest jednak sk\u0142onny odda\u0107 \u017cycia za co\u015b, co uwa\u017ca za k\u0142amstwo.\u201d<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[29]<\/a> Aposto\u0142owie Jezusa zachowywali si\u0119 tak, jakby prawdziwie byli przekonani, \u017ce ich lider \u017cyje.<\/p>\n\n\n\n<p>Nikt nie wyja\u015bni\u0142 adekwatnie, dlaczego aposto\u0142owie mogli chcie\u0107 umrze\u0107 za co\u015b, co wed\u0142ug nich by\u0142o k\u0142amstwem. Ale nawet je\u015bli spiskowali i k\u0142amali w kwestii zmartwychwstania Pana Jezusa, jak uda\u0142o si\u0119 im utrzyma\u0107 ten spisek przez tyle dziesi\u0119cioleci? \u017baden z nich nie wyjawi\u0142 sekretu dla pieni\u0119dzy czy zyskania pozycji? Moreland pisa\u0142: \u201eCi, co k\u0142ami\u0105 dla osobistej korzy\u015bci nie trzymaj\u0105 si\u0119 razem zbyt d\u0142ugo, zw\u0142aszcza kiedy trudno\u015bci pomniejszaj\u0105 korzy\u015bci.\u201d<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[30]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Chuck Colson zamieszany w skandal Watergate za rz\u0105d\u00f3w prezydenta Nixona zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na trudno\u015bci kilku os\u00f3b staraj\u0105cych si\u0119 zatai\u0107 k\u0142amstwo przez d\u0142u\u017cszy czas.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u201eWiem, \u017ce zmartwychwstanie to fakt, a afera Watergate tego dowiod\u0142a. W jaki spos\u00f3b? Poniewa\u017c 12 m\u0119\u017cczyzn zezna\u0142o, \u017ce widzia\u0142o zmartwychwsta\u0142ego Jezusa i g\u0142osi\u0142o t\u0119 prawd\u0119 przez 40 lat, nigdy temu niezaprzeczaj\u0105c. Ka\u017cdy by\u0142 bity, torturowany, kamieniowany i osadzony w wi\u0119zieniu. Nie wytrzymaliby tego, gdyby fakt ten nie by\u0142 prawd\u0105. Cho\u0107 w afer\u0119 Watergate uwik\u0142anych by\u0142o 12 najpot\u0119\u017cniejszych ludzi \u015bwiata, k\u0142amstwo wysz\u0142o na jaw po up\u0142ywie niespe\u0142na trzech tygodni. M\u00f3wicie mi, \u017ce 12 aposto\u0142om uda\u0142o si\u0119 zatai\u0107 k\u0142amstwo przez 40 lat? Wykluczone.\u201d<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[31]<\/a><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Jakie\u015b zdarzenie musia\u0142o zmieni\u0107 wszystko w \u017cyciu tych m\u0119\u017cczyzn i kobiet. Morison przyznaje: \u201eKtokolwiek podejmuje si\u0119 zmierzenia z tym pytaniem wcze\u015bniej czy p\u00f3\u017aniej staje przed faktem, kt\u00f3rego nie da si\u0119 wyt\u0142umaczy\u0107&#8230; Tym faktem jest to, \u017ce dosz\u0142o do pewnego zdarzenia, kt\u00f3re sprawi\u0142o, \u017ce tych kilkana\u015bcie os\u00f3b zmieni\u0142o zdanie, a zmiana ta potwierdza powstanie Jezusa z grobu.\u201d<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[32]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/wwrj\/6-jesus-rise-dead\/9\/\"><strong>Kliknij, aby przej\u015b\u0107 do strony 9<\/strong>\/10 artyku\u0142u \u201eCzy Jezus powsta\u0142 z martwych?&#8221;.<\/a><\/p>\n\n\n\n<!--nextpage-->\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Czy uczniowie mieli halucynacje?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Ludzie wci\u0105\u017c my\u015bl\u0105, \u017ce widz\u0105 grubego, siwow\u0142osego Elvisa wpadaj\u0105cego do baru szybkiej obs\u0142ugi. S\u0105 r\u00f3wnie\u017c tacy, kt\u00f3rzy wierz\u0105, \u017ce sp\u0119dzili poprzedni\u0105 noc z kosmitami na statku-matce i zostali poddani niemo\u017cliwym do opisania testom. Czasami niekt\u00f3rzy ludzie mog\u0105 \u201ewidzie\u0107\u201d to, co chc\u0105, rzeczy, kt\u00f3rych tak naprawd\u0119 nie ma. I st\u0105d te\u017c niekt\u00f3rzy twierdzili, \u017ce uczniowie byli tak zrozpaczeni ukrzy\u017cowaniem, \u017ce ich pragnienie ujrzenia \u017cywego Jezusa spowodowa\u0142o zbiorow\u0105 halucynacj\u0119. Czy jest to prawdopodobne?<\/p>\n\n\n\n<p>Psycholog Gary Collins, by\u0142y przewodnicz\u0105cy Ameryka\u0144skiego Stowarzyszenia Doradc\u00f3w Chrze\u015bcija\u0144skich, zapytany o mo\u017cliwo\u015b\u0107, by za radykalnie zmienionym zachowaniem uczni\u00f3w mog\u0142y sta\u0107 halucynacje, zauwa\u017cy\u0142: \u201eHalucynacje s\u0105 pojedynczymi przypadkami. Z samej swojej natury tylko jedna osoba mo\u017ce zobaczy\u0107 dan\u0105 halucynacj\u0119 w danym momencie. Z pewno\u015bci\u0105 nie s\u0105 czym\u015b, co mo\u017ce zobaczy\u0107 grupa ludzi.\u201d<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[33]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Halucynowanie nie jest nawet odleg\u0142\u0105 mo\u017cliwo\u015bci\u0105, wed\u0142ug psychologa Thomasa J. Thorburna. \u201eAbsolutnie nie do pomy\u015blenia jest to, aby &#8230; pi\u0119\u0107set os\u00f3b, o przeci\u0119tnie zdrowym umy\u015ble&#8230; mog\u0142o do\u015bwiadczy\u0107 wszelkiego rodzaju zmys\u0142owych wra\u017ce\u0144 \u2013 wizualnych, s\u0142uchowych, dotykowych \u2013 i \u017ce wszystkie te &#8230; do\u015bwiadczenia mog\u0142yby wynika\u0107 wy\u0142\u0105cznie z &#8230; halucynacji.\u201d<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[34]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Co wi\u0119cej, wed\u0142ug psychologii halucynacji osoba ta musia\u0142aby znajdowa\u0107 si\u0119 w stanie umys\u0142u, w kt\u00f3rym tak bardzo chcia\u0142aby zobaczy\u0107 t\u0119 osob\u0119, \u017ce jej umys\u0142 by j\u0105 wymy\u015bli\u0142. Dwaj g\u0142\u00f3wni przyw\u00f3dcy wczesnego ko\u015bcio\u0142a, Jakub i Pawe\u0142, obaj twierdzili stanowczo, \u017ce napotkali zmartwychwsta\u0142ego Jezusa, nie spodziewaj\u0105c si\u0119 tego, ani nie maj\u0105c nadziei na tak\u0105 przyjemno\u015b\u0107. W rzeczywisto\u015bci aposto\u0142 Pawe\u0142 prowadzi\u0142 najwcze\u015bniejsze prze\u015bladowania chrze\u015bcijan, a jego nawr\u00f3cenie pozostaje niewyja\u015bnione, z wyj\u0105tkiem jego w\u0142asnego \u015bwiadectwa, \u017ce ukaza\u0142 mu si\u0119 zmartwychwsta\u0142y Jezus.<\/p>\n\n\n\n<p>Teoria halucynacji wydaje si\u0119 by\u0107 zatem kolejnym \u015blepym zau\u0142kiem. Co jeszcze mog\u0142oby t\u0142umaczy\u0107 zmartwychwstanie?<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Od k\u0142amstwa do legendy<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Niekt\u00f3rzy nieprzekonani sceptycy przypisuj\u0105 histori\u0119 zmartwychwstania legendzie, kt\u00f3ra zacz\u0119\u0142a si\u0119 od jednej lub kilku os\u00f3b, k\u0142ami\u0105cych lub s\u0105dz\u0105cych, \u017ce ujrza\u0142y zmartwychwsta\u0142ego Jezusa. Z biegiem czasu legenda mia\u0142a rozrasta\u0107 si\u0119 i by\u0107 ubarwiana w miar\u0119 rozpowszechniania.<\/p>\n\n\n\n<p>Scenariusz ten na poz\u00f3r wydaje si\u0119 prawdopodobny. Wyst\u0119puj\u0105 jednak trzy g\u0142\u00f3wne problemy z t\u0105 teori\u0105.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Po pierwsze, legendy nie tworz\u0105 si\u0119 tak po prostu w sytuacji, gdy \u017cyje wielu \u015bwiadk\u00f3w mog\u0105cych je obali\u0107. Pewien historyk staro\u017cytnego Rzymu i Grecji, A. N. Sherwin-White, twierdzi\u0142, \u017ce wiadomo\u015b\u0107 o zmartwychwstaniu rozesz\u0142a si\u0119 zbyt wcze\u015bnie i zbyt szybko, by mog\u0142a by\u0107 legend\u0105.<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[35]<\/a><\/li>\n\n\n\n<li>Po drugie, legendy tworz\u0105 si\u0119 dzi\u0119ki ustnej tradycji i nie towarzysz\u0105 im aktualne na dany czas dokumenty historyczne, kt\u00f3re mo\u017cna zweryfikowa\u0107. A jednak Ewangelie zosta\u0142y napisane w ci\u0105gu trzech dekad od zmartwychwstania.<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[36]<\/a><\/li>\n\n\n\n<li>Po trzecie, teoria legendy nie wyja\u015bnia w odpowiedni spos\u00f3b ani faktu pustego grobu, ani historycznie zweryfikowanego przekonania aposto\u0142\u00f3w, \u017ce Jezus by\u0142 \u017cywy.<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[37]<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Dlatego teoria legendy nie wydaje si\u0119 by\u0107 lepsza od innych pr\u00f3b wyja\u015bnienia tego niesamowitego twierdzenia. Co wi\u0119cej, zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa faktycznie zmieni\u0142o histori\u0119, pocz\u0105wszy od Cesarstwa Rzymskiego. Jak legenda mog\u0142a wywrze\u0107 tak ogromny historyczny wp\u0142yw w tak kr\u00f3tkim czasie?<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/wwrj\/6-jesus-rise-dead\/10\/\"><strong>Kliknij, aby przej\u015b\u0107 do strony 10<\/strong>\/10 artyku\u0142u \u201eCzy Jezus powsta\u0142 z martwych?&#8221;.<\/a><\/p>\n\n\n\n<!--nextpage-->\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Dlaczego chrze\u015bcija\u0144stwo wygra\u0142o?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Morison by\u0142 zdumiony faktem, \u017ce \u201eniewielki, nielicz\u0105cy si\u0119 ruch by\u0142 w stanie zwyci\u0119\u017cy\u0107 nad w\u0142adz\u0105 sprytnie sprawowan\u0105 przez \u017cydowski establishment, jak r\u00f3wnie\u017c pot\u0119g\u0105 Rzymu.\u201d Dlaczego wygra\u0142, w obliczu wszystkich tych przeciwno\u015bci? Jak pisa\u0142:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201eW ci\u0105gu dwudziestu lat twierdzenie tych galilejskich ch\u0142op\u00f3w wprowadzi\u0142o zam\u0119t w \u017cydowskim ko\u015bciele&#8230; W niespe\u0142na pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat zacz\u0119\u0142o zagra\u017ca\u0107 pokojowi Cesarstwa Rzymskiego. Powiedziawszy ju\u017c wszystko, co mo\u017cna powiedzie\u0107 &#8230; stoimy w obliczu najwi\u0119kszej tajemnicy ze wszystkich. Dlaczego ten ruch wygra\u0142?\u201d<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[38]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Wed\u0142ug wszelkich prawide\u0142, gdyby nie zmartwychwstanie, chrze\u015bcija\u0144stwo powinno by\u0142o umrze\u0107 na krzy\u017cu, gdy uczniowie uciekli ratuj\u0105c swoje \u017cycie. A jednak aposto\u0142owie zacz\u0119li ustanawia\u0107 coraz bardziej rozrastaj\u0105cy si\u0119 ruch chrze\u015bcija\u0144ski.<\/p>\n\n\n\n<p>J. N. D. Anderson napisa\u0142:\u201ePomy\u015blcie o psychologicznym absurdzie wyobra\u017cenia sobie garstki pokonanych tch\u00f3rzy jednego dnia kul\u0105cych si\u0119 w wieczerniku, a kilka dni p\u00f3\u017aniej przemienionych w grup\u0119, kt\u00f3rej \u017cadne prze\u015bladowania nie mog\u0142y uciszy\u0107 \u2013 a nast\u0119pnie pr\u00f3bie przypisania tej radykalnej zmiany niczemu bardziej przekonuj\u0105cemu ni\u017c marnej konfabulacji &#8230; To po prostu nie mia\u0142oby sensu.\u201d<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[39]<\/a><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Zaskakuj\u0105cy wniosek<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Po wykluczeniu mitu, halucynacji i obarczonej wadami analizy, stoj\u0105c w obliczu niepodwa\u017calnego dowodu w postaci pustego grobu, ogromnej liczby naocznych \u015bwiadk\u00f3w jego ponownego pojawienia si\u0119 oraz niewyt\u0142umaczalnej transformacji i wp\u0142ywu wywieranego na \u015bwiat przez tych, kt\u00f3rzy twierdzili, \u017ce go widzieli, Morison przekona\u0142 si\u0119, \u017ce jego przyj\u0119te z g\u00f3ry uprzedzenie do zmartwychwstania Jezusa Chrystusa by\u0142o b\u0142\u0119dne. Zacz\u0105\u0142 pisa\u0107 inn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 zatytu\u0142owan\u0105 <em>Who Moved the Stone?<\/em>(\u201eKto przesun\u0105\u0142 kamie\u0144?\u201d),&nbsp;aby szczeg\u00f3\u0142owo przedstawi\u0107 swoje nowe wnioski. Morison po prostu pod\u0105\u017ca\u0142 tropem dowod\u00f3w, wskaz\u00f3wka po wskaz\u00f3wce, dop\u00f3ki prawda w tej sprawie nie wyda\u0142a mu si\u0119 jasna. Zaskoczy\u0142o go, \u017ce dowody prowadzi\u0142y do wiary w zmartwychwstanie.<\/p>\n\n\n\n<p>W pierwszym rozdziale, <em>\u201eThe Book That Refused To Be Written\u201d<\/em> (\u201eKsi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra odm\u00f3wi\u0142a powstania\u201d), ten by\u0142y sceptyk wyja\u015bni\u0142, w jaki spos\u00f3b dowody przekona\u0142y go, \u017ce zmartwychwstanie Jezusa by\u0142o faktem historycznym. \u201eWygl\u0105da\u0142o to tak, jakby cz\u0142owiek wyruszy\u0142 na spacer po lesie po dobrze znanej i ubitej \u015bcie\u017cce i nagle wyszed\u0142 tam, gdzie nie spodziewa\u0142 si\u0119 wyj\u015b\u0107.\u201d<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[40]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Morison nie jest sam. Niezliczeni inni sceptycy badali dowody na zmartwychwstanie Jezusa i uznali je za najbardziej zdumiewaj\u0105cy fakt w ca\u0142ej historii ludzko\u015bci. C. S. Lewis, kt\u00f3ry w\u0105tpi\u0142 nawet w istnienie Jezusa, r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142 przekonany przez dowody na jego zmartwychwstanie. Pisze: \u201eWydarzy\u0142o si\u0119 co\u015b zupe\u0142nie nowego w historii \u015bwiata. Chrystus pokona\u0142 \u015bmier\u0107. Drzwi, kt\u00f3re zawsze by\u0142y zamkni\u0119te, po raz pierwszy zosta\u0142y otwarte.\u201d<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[41]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Przeanalizujmy jeszcze jednego sceptyka, kt\u00f3rego przekona\u0142y dowody.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Jezus przed s\u0105dem<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Teoretyk prawa, dr Simon Greenleaf, postanowi\u0142 przebada\u0107 materia\u0142 dowodowy dotycz\u0105cy zmartwychwstania Jezusa. Greenleaf pom\u00f3g\u0142 zdoby\u0107 renom\u0119 Harwardzkiej Szkole Prawa. Jest r\u00f3wnie\u017c autorem tr\u00f3jtomowego dzie\u0142a&nbsp;<em>A Treatise on the Law of Evidence<\/em> (\u201cTraktat of prawie dowodowym\u201d), kt\u00f3re zosta\u0142o nazwane \u201cnajwi\u0119kszym pojedynczym autorytetem w ca\u0142ej literaturze na temat post\u0119powania prawnego.\u201d<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[42]<\/a> Wsp\u00f3\u0142czesny ameryka\u0144ski system s\u0105downictwa wci\u0105\u017c bazuje na regu\u0142ach dowodowych ustanowionych przez Greenleafa.<\/p>\n\n\n\n<p>Jako teoretyk prawa, Greenleaf zastanawia\u0142 si\u0119, czy zmartwychwstanie Jezusa spe\u0142ni surowe kryteria dowodowe.&nbsp; Zastanawia\u0142 si\u0119, czy dowody na jego zaistnienie utrzymaj\u0105 si\u0119 w s\u0105dzie. Skupiaj\u0105c sw\u00f3j b\u0142yskotliwy umys\u0142 na faktach historycznych, Greenleaf zacz\u0105\u0142 stosowa\u0107 w\u0142asne zasady dowodowe do sprawy zmartwychwstania Jezusa.<\/p>\n\n\n\n<p>Wbrew temu, czego mogli si\u0119 spodziewa\u0107 sceptycy, im bardziej Greenleaf bada\u0142 histori\u0119, tym wi\u0119cej odkrywa\u0142 dowod\u00f3w potwierdzaj\u0105cych, \u017ce Jezus rzeczywi\u015bcie powsta\u0142 z grobu.<\/p>\n\n\n\n<p>A zatem jakie by\u0142y to dowody? Greenleaf zaobserwowa\u0142 kilka radykalnych zmian, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce wkr\u00f3tce po \u015bmierci Jezusa, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych najbardziej zaskakuj\u0105ce by\u0142o zachowanie uczni\u00f3w. Nie by\u0142 to tylko jeden lub dw\u00f3ch uczni\u00f3w, kt\u00f3rzy twierdzili, \u017ce Jezus zmartwychwsta\u0142; byli to oni wszyscy. Stosuj\u0105c w\u0142asne zasady badania dowod\u00f3w do tych fakt\u00f3w, Greenleaf doszed\u0142 do ko\u0144cowego wniosku.<\/p>\n\n\n\n<p>Po ocenie wszystkich dowod\u00f3w, Greenleaf przyj\u0105\u0142 zmartwychwstanie Jezusa jako najlepsze wyt\u0142umaczenie wydarze\u0144, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce bezpo\u015brednio po jego ukrzy\u017cowaniu. W opinii tego b\u0142yskotliwego prawnika, uczniowie nie byliby w stanie wytrwa\u0107 w przekonaniu, \u017ce Jezus zmartwychwsta\u0142, je\u015bli nie widzieliby zmartwychwsta\u0142ego Chrystusa.<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[43]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>W oczach tego eksperta prawa, sprawa zmartwychwstania Jezusa by\u0142a tak przekonuj\u0105ca, \u017ce nie mia\u0142 w\u0105tpliwo\u015bci, i\u017c utrzyma\u0142aby si\u0119 w s\u0105dzie. W swojej ksi\u0105\u017cce <em>The Testimony of the Evangelists<\/em> (\u201c\u015awiadectwo ewangelist\u00f3w\u201d) Greenleaf dokumentuje dowody potwierdzaj\u0105ce jego wniosek. We wniosku tym rzuca wyzwanie osobom dociekaj\u0105cym prawdy o zmartwychwstaniu, aby rzetelnie zbada\u0142y dowody.<\/p>\n\n\n\n<p>Greenleaf by\u0142 przekonany, \u017ce ka\u017cdy pozbawiony uprzedze\u0144 cz\u0142owiek, kt\u00f3ry uczciwie zbada materia\u0142 dowodowy, podobnie jak odbywa si\u0119 to w s\u0105dzie, dojdzie to takiego samego wniosku jak on, a mianowicie, \u017ce Jezus Chrystus prawdziwie zmartwychwsta\u0142.<a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/endnotes-did-jes\u2026se-from-the-dead\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">[44]<\/a><\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Czy Jezus powiedzia\u0142, co dzieje si\u0119 po \u015bmierci?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Je\u015bli Jezus naprawd\u0119 powsta\u0142 z martwych, to jest jedyn\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra musi wiedzie\u0107, co jest po drugiej stronie. Co Jezus powiedzia\u0142 o sensie \u017cycia i naszej przysz\u0142o\u015bci?<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/gui-loi-nhan-xet\/da-gui-nhan-xet\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>Kliknij tutaj, aby podzieli\u0107 si\u0119 z nami, czy ten artyku\u0142 okaza\u0142 si\u0119 pomocny.<\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a rel=\"noopener\" href=\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/wwrj\/7-jesus-relevant-today\" target=\"_blank\"><strong>Kliknij tutaj<\/strong>&nbsp;aby dowiedzie\u0107 si\u0119, co Jezus powiedzia\u0142 o \u017cyciu po \u015bmierci.<\/a><\/p>\n\n\n<link rel='stylesheet' id='formidable-css' href='https:\/\/y-jesus.org\/polish\/wp-content\/plugins\/formidable\/css\/formidableforms.css?ver=5282136' type='text\/css' media='all' \/><div class=\"frm_forms  with_frm_style frm_style_formidable-style\" id=\"frm_form_2_container\" ><form enctype=\"multipart\/form-data\" method=\"post\" class=\"frm-show-form \" id=\"form_w9045\" ><div class=\"frm_form_fields \"><fieldset><legend class=\"frm_screen_reader\">Send Comment<\/legend><div class=\"frm_fields_container\"><input type=\"hidden\" name=\"frm_action\" value=\"create\" \/><input type=\"hidden\" name=\"form_id\" value=\"2\" \/><input type=\"hidden\" name=\"frm_hide_fields_2\" id=\"frm_hide_fields_2\" value=\"\" \/><input type=\"hidden\" name=\"form_key\" value=\"w9045\" \/><input type=\"hidden\" name=\"item_meta[0]\" value=\"\" \/><input type=\"hidden\" id=\"frm_submit_entry_2\" name=\"frm_submit_entry_2\" value=\"8a5cda7642\" \/><input type=\"hidden\" name=\"_wp_http_referer\" value=\"\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/19\" \/><div id=\"frm_field_7_container\" class=\"frm_form_field form-field  frm_required_field frm_top_container\"><label for=\"field_gx1d2\" id=\"field_gx1d2_label\" class=\"frm_primary_label\">Imi\u0119<span class=\"frm_required\">*<\/span><\/label><input type=\"text\" id=\"field_gx1d2\" name=\"item_meta[7]\" value=\"\"  data-reqmsg=\"To pole nie mo\u017ce by\u0107 puste.\" aria-required=\"true\" data-invmsg=\"Text is invalid\" aria-invalid=\"false\"  \/><\/div><div id=\"frm_field_8_container\" class=\"frm_form_field form-field  frm_required_field frm_top_container\"><label for=\"field_hdusv\" id=\"field_hdusv_label\" class=\"frm_primary_label\">Email<span class=\"frm_required\">*<\/span><\/label><input type=\"email\" id=\"field_hdusv\" name=\"item_meta[8]\" value=\"\"  data-reqmsg=\"To pole nie mo\u017ce by\u0107 puste.\" aria-required=\"true\" data-invmsg=\"Email is invalid\" aria-invalid=\"false\"  \/><\/div><div id=\"frm_field_9_container\" class=\"frm_form_field form-field  frm_top_container\"><label for=\"field_j32z1\" id=\"field_j32z1_label\" class=\"frm_primary_label\">Kraj<span class=\"frm_required\"><\/span><\/label><input type=\"text\" id=\"field_j32z1\" name=\"item_meta[9]\" value=\"\"  data-invmsg=\"Text is invalid\" aria-invalid=\"false\"  \/><\/div><div id=\"frm_field_10_container\" class=\"frm_form_field form-field  frm_required_field frm_top_container\"><label for=\"field_jahck\" id=\"field_jahck_label\" class=\"frm_primary_label\">Tw\u00f3j komentarz<span class=\"frm_required\">*<\/span><\/label><textarea name=\"item_meta[10]\" id=\"field_jahck\" rows=\"5\"  data-reqmsg=\"To pole nie mo\u017ce by\u0107 puste.\" aria-required=\"true\" data-invmsg=\"Tw\u00f3j komentarz is invalid\" aria-invalid=\"false\"  ><\/textarea><\/div><input type=\"hidden\" id=\"field_6tdop\" name=\"item_meta[11]\" value=\"[get param=1referring-page]\"  data-frmval=\"[get param=1referring-page]\"  \/><input type=\"hidden\" name=\"item_key\" value=\"\" \/><div id=\"frm_field_17_container\"><label for=\"field_4gk48\" >If you are human, leave this field blank.<\/label><input  id=\"field_4gk48\" type=\"text\" class=\"frm_form_field form-field frm_verify\" name=\"item_meta[17]\" value=\"\"  \/><\/div><div class=\"frm_submit\"><button class=\"frm_button_submit\" type=\"submit\"  >Wy\u015blij komentarz<\/button><\/div><\/div><\/fieldset><\/div><\/form><\/div>\n\n\n<!-- Event snippet for Sign up conversion page -->\r\n<script>\r\n  gtag('event', 'conversion', {'send_to': 'AW-626542450\/bdj4CM-l5NQBEPKO4aoC'});\r\n<\/script\r\n\r\n\r\n<!-- MARCH 2023 ADDITION Event snippet for Y-Jesus Non English conversion page --> <script> gtag('event', 'conversion', {'send_to': 'AW-11118365875\/IbwBCP2M7ZEYELOZ07Up'}); <\/script>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czy Jezus powsta\u0142 z martwych? Ka\u017cdy z nas zastanawia si\u0119 co stanie si\u0119 z nami po naszej \u015bmierci. Gdy umiera kto\u015b bliski, pragniemy zobaczy\u0107 go raz jeszcze wtedy, kiedy przyjdzie na nas czas. Czy spotkamy si\u0119 z tymi, kt\u00f3rych kochamy, czy te\u017c \u015bmier\u0107 jest ko\u0144cem wszelkiej \u015bwiadomo\u015bci? Jezus naucza\u0142, \u017ce \u017cycie nie ko\u0144czy si\u0119 po [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":810,"parent":471,"menu_order":6,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"advgb_blocks_editor_width":"","advgb_blocks_columns_visual_guide":"","_genesis_hide_title":true,"_genesis_hide_breadcrumbs":false,"_genesis_hide_singular_image":false,"_genesis_hide_footer_widgets":false,"_genesis_custom_body_class":"","_genesis_custom_post_class":"","_genesis_layout":"content-sidebar","footnotes":""},"class_list":{"0":"post-19","1":"page","2":"type-page","3":"status-publish","4":"has-post-thumbnail","6":"entry"},"featured_image_src":"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/Resurrection-tomb.jpg","featured_image_src_square":"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/Resurrection-tomb.jpg","coauthors":[],"author_meta":{"author_link":"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/author\/ddunn\/","display_name":"ddunn"},"relative_dates":{"created":"Posted 9 years ago","modified":"Updated 6 months ago"},"absolute_dates":{"created":"Posted on November 17, 2017","modified":"Updated on December 17, 2025"},"absolute_dates_time":{"created":"Posted on November 17, 2017 12:02 am","modified":"Updated on December 17, 2025 5:01 am"},"featured_img_caption":"","featured_img":"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/Resurrection-tomb.jpg","series_order":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/19","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/19\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1530,"href":"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/19\/revisions\/1530"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/471"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/media\/810"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}