![\"\"](\"https:\/\/y-jesus.org\/polish\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Is-Jesus-God-2-Adw-copy-e1554855782643.jpg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\nJedynym po\u015bwiadczeniem jego wyj\u0105tkowo\u015bci by\u0142 on sam. Nigdy nie napisa\u0142 ksi\u0105\u017cki, nie dowodzi\u0142 armi\u0105, ani nie by\u0142 politykiem czy w\u0142a\u015bcicielem nieruchomo\u015bci. Jezus przebywa\u0142 w promieniu 160 kilometr\u00f3w od swojej wioski, przyci\u0105gaj\u0105c t\u0142umy s\u0142owami sk\u0142aniaj\u0105cymi do refleksji oraz zadziwiaj\u0105c czynami.<\/p>\n\n\n\n
Wielko\u015b\u0107 Jezusa by\u0142a oczywista dla wszystkich, kt\u00f3rzy go widzieli i s\u0142yszeli. I cho\u0107 wspaniali ludzie ostatecznie przechodz\u0105 do lamusa, Jezus wci\u0105\u017c jest tematem tysi\u0119cy ksi\u0105\u017cek i licznych dyskusji medialnych. Wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 z nich obraca si\u0119 wok\u00f3\u0142 radykalnych twierdze\u0144, jakie Jezus sam g\u0142osi\u0142 na sw\u00f3j temat; zdumiewa\u0142y one zar\u00f3wno jego zwolennik\u00f3w jak i przeciwnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
To przede wszystkim wyj\u0105tkowe twierdzenia Jezusa spowodowa\u0142y, \u017ce by\u0142 on postrzegany jako zagro\u017cenie zar\u00f3wno przez rzymskie w\u0142adze, jak i hierarchi\u0119 \u017cydowsk\u0105. Chocia\u017c by\u0142 outsiderem bez odpowiednich kwalifikacji czy do\u015bwiadczenia politycznego, to w ci\u0105gu trzech lat potrafi\u0142 zmieni\u0107 \u015bwiat na nast\u0119pne 20 stuleci. Inni przyw\u00f3dcy moralni i religijni wywarli wp\u0142yw na ludzko\u015b\u0107, jednak \u017caden z nich nie dokona\u0142 tego w taki spos\u00f3b, jak nieznany syn cie\u015bli z Nazaretu.<\/p>\n\n\n\n
Co takiego wyr\u00f3\u017cni\u0142o Jezusa Chrystusa spo\u015br\u00f3d innych? Czy by\u0142 tylko wielkim cz\u0142owiekiem, czy mo\u017ce kim\u015b wi\u0119cej?<\/p>\n\n\n\n
Te pytania prowadz\u0105 do sedna tego, kim Jezus by\u0142 naprawd\u0119. Jedni uwa\u017caj\u0105, \u017ce by\u0142 jedynie wielkim nauczycielem moralno\u015bci; inni twierdz\u0105, \u017ce by\u0142 po prostu liderem najwi\u0119kszej religii \u015bwiata. Jednak wielu wierzy w co\u015b znacznie wi\u0119kszego. Chrze\u015bcijanie wierz\u0105, \u017ce B\u00f3g rzeczywi\u015bcie przyszed\u0142 na ziemi\u0119 w ludzkiej postaci. I wierz\u0105, \u017ce dowody to potwierdzaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Po dok\u0142adnym zbadaniu \u017cycia i s\u0142\u00f3w Jezusa, by\u0142y profesor Uniwersytetu Cambridge oraz sceptyk C.S. Lewis doszed\u0142 do zaskakuj\u0105cego wniosku, kt\u00f3ry zmieni\u0142 jego \u017cycie. Wi\u0119c kim naprawd\u0119 by\u0142 Jezus? Wielu odpowie, \u017ce Jezus by\u0142 wspania\u0142ym nauczycielem moralno\u015bci. Chc\u0105c przyjrze\u0107 si\u0119 uwa\u017cniej tej najbardziej kontrowersyjnej osobie na \u015bwiecie, zacznijmy od pytania: czy Jezus by\u0142 jedynie wielkim nauczycielem moralno\u015bci?<\/p>\n\n\n\n
Kliknij<\/a><\/strong> aby przej\u015b\u0107 do strony 2\/10 artyku\u0142u \u201eCzy Jezus jest Bogiem?\u201d<\/a><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n Nawet wyznawcy innych religii przyznaj\u0105, \u017ce Jezus by\u0142 wielkim nauczycielem moralno\u015bci. O prawym \u017cyciu i g\u0142\u0119bokich s\u0142owach Jezusa bardzo pozytywnie wypowiedzia\u0142 si\u0119 hinduski przyw\u00f3dca Mahatma Gandhi.[1]<\/a> Podobnie, \u017cydowski uczony Joseph Klausner, kt\u00f3ry napisa\u0142: \u201ePowszechnie uznaje si\u0119, …\u017ce Chrystus naucza\u0142 najczystszej i najwznio\u015blejszej etyki … co rzuca cie\u0144 na moralne nauki i sentencje najm\u0105drzejszych ludzi okresu staro\u017cytno\u015bci.\u201d[2]<\/a><\/p>\n\n\n\n Kazanie Jezusa na G\u00f3rze zosta\u0142o okre\u015blone mianem najlepszej szko\u0142y ludzkiej etyki jak\u0105 kiedykolwiek wypowiedzia\u0142 cz\u0142owiek. W istocie, wiele z tego co nazywamy dzisiaj \u201er\u00f3wnouprawnieniem\u201d jest w rzeczywisto\u015bci rezultatem nauczania Jezusa. Historyk Will Durant, niechrze\u015bcijanin, powiedzia\u0142 o Jezusie, \u017ce \u201e\u017cy\u0142 i walczy\u0142 niestrudzenie o \u201er\u00f3wne prawa\u201d; w dzisiejszych czasach zosta\u0142by zes\u0142any na Syberi\u0119\u201d. \u201eTen, kt\u00f3ry jest najwi\u0119kszy po\u015br\u00f3d was, niech b\u0119dzie waszym s\u0142ug\u0105\u201d -to stwierdzenie jest odwrotno\u015bci\u0105 wszelkiej politycznej m\u0105dro\u015bci i zdrowego rozs\u0105dku.\u201d[3]<\/a><\/p>\n\n\n\n Wielu, podobnie jak Gandhi, pr\u00f3bowa\u0142o oddzieli\u0107 nauczanie Jezusa na temat etyki od twierdze\u0144 na jego temat, wierz\u0105c, \u017ce Jezus by\u0142 po prostu wielkim cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry naucza\u0142 wysokich zasad moralnych. Takie by\u0142o podej\u015bcie jednego z ameryka\u0144skich Ojc\u00f3w Za\u0142o\u017cycieli, Prezydenta Thomasa Jeffersona. Jefferson wyci\u0105\u0142 i wklei\u0142 kopi\u0119 Nowego Testamentu, usuwaj\u0105c sekcje, kt\u00f3re w jego mniemaniu odnosi\u0142y si\u0119 do bosko\u015bci Jezusa a zostawiaj\u0105c te fragmenty, kt\u00f3re dotyczy\u0142y etycznego i moralnego nauczania.[4]<\/a> Jefferson nosi\u0142 ze sob\u0105 stworzon\u0105 przez siebie wersj\u0119 Nowego Testamentu, czcz\u0105c Jezusa jako mo\u017cliwie najwi\u0119kszego nauczyciela moralno\u015bci wszech czas\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n W istocie, pami\u0119tne s\u0142owa Jeffersona zawarte w Deklaracji Niepodleg\u0142o\u015bci by\u0142y zakorzenione w nauczaniu Jezusa. Wed\u0142ug nich ka\u017cda osoba ma ogromne i r\u00f3wne znaczenie wobec Boga, niezale\u017cnie od p\u0142ci, rasy, czy statusu spo\u0142ecznego. S\u0142ynny dokument m\u00f3wi: \u201eUwa\u017camy nast\u0119puj\u0105ce prawdy za oczywiste: \u017ce wszyscy ludzie stworzeni s\u0105 r\u00f3wnymi, \u017ce Stw\u00f3rca obdarzy\u0142 ich pewnymi nienaruszalnymi prawami…\u201d<\/p>\n\n\n\n Ale na jedno pytanie Jefferson nie udzieli\u0142 odpowiedzi: Je\u015bli Jezus fa\u0142szywie podawa\u0142 si\u0119 za Boga, nie m\u00f3g\u0142by by\u0107 dobrym nauczycielem moralno\u015bci. Ale czy Jezusowi naprawd\u0119 nale\u017cy przypisa\u0107 bosko\u015b\u0107? Zanim przyjrzymy si\u0119 temu, co twierdzi\u0142 Jezus, zbadajmy czy by\u0142 po prostu wielkim przyw\u00f3dc\u0105 religijnym.<\/p>\n\n\n\n Kliknij<\/a><\/strong> aby przej\u015b\u0107 do strony 3\/10 artyku\u0142u \u201eCzy Jezus jest Bogiem?\u201d<\/a><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n O dziwo, Jezus nigdy nie twierdzi\u0142, \u017ce jest przyw\u00f3dc\u0105 religijnym. Nigdy nie anga\u017cowa\u0142 si\u0119 w polityk\u0119 religijn\u0105 ani nie stworzy\u0142 ambitnego planu, natomiast niemal ca\u0142kowicie dzia\u0142a\u0142 poza ustalonymi ramami religijnymi.<\/p>\n\n\n\n Gdy por\u00f3wnujemy Jezusa do innych wielkich przyw\u00f3dc\u00f3w religijnych, wy\u0142ania si\u0119 niezwyk\u0142a r\u00f3\u017cnica. Ravi Zacharias badaj\u0105c \u015bwiatowe religie zaobserwowa\u0142 wyra\u017an\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy Jezusem Chrystusem a za\u0142o\u017cycielami innych wielkich religii. Wszystkie religie radz\u0105 w jaki spos\u00f3b \u017cy\u0107. Jedynie Jezus oferuje wybawienie, przebaczenie grzech\u00f3w i przemian\u0119. \u201eJezus nie tylko naucza\u0142 czy obja\u015bnia\u0142 swoje przes\u0142anie. On si\u0119 z nim uto\u017csamia\u0142\u201d.[5]<\/a><\/p>\n\n\n\n Istota twierdzenia Zachariasza jest podkre\u015blona poprzez licznie pojawiaj\u0105ce si\u0119 w Ewangeliach powt\u00f3rzenia s\u0142\u00f3w Jezusa, jego przes\u0142a\u0144, kt\u00f3re po protu m\u00f3wi\u0142y \u00abPrzyjd\u017a do mnie\u00bb, \u00abId\u017a za mn\u0105\u00bb lub \u00abS\u0142uchajcie mnie\u00bb. R\u00f3wnie\u017c Jezus jasno okre\u015bli\u0142, \u017ce jego g\u0142\u00f3wn\u0105 misj\u0105 by\u0142o odpuszczanie grzech\u00f3w, czego m\u00f3g\u0142 dokona\u0107 tylko B\u00f3g.<\/p>\n\n\n\n W Wielkich Religiach \u015awiata<\/em> [ang. The World\u2019s Great Religions<\/em>], Huston Smith zauwa\u017cy\u0142, \u017ce spo\u015br\u00f3d wszystkich przyw\u00f3dc\u00f3w religijnych tylko Jezus twierdzi\u0142, \u017ce jest boski.[6]<\/a><\/p>\n\n\n\n A to prowadzi nas do pytania o to, jak Jezus postrzega\u0142 siebie; Dok\u0142adniej, czy Jezus twierdzi\u0142, \u017ce jest Bogiem?<\/p>\n\n\n\n Kliknij<\/a><\/strong> aby przej\u015b\u0107 do strony 4\/10 artyku\u0142u \u201eCzy Jezus jest Bogiem?\u201d<\/a><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n Wi\u0119c co przekonuje wielu uczonych, \u017ce Jezus twierdzi\u0142, \u017ce jest Bogiem? Autor, John Piper wyja\u015bnia, \u017ce Jezus przypisywa\u0142 sobie moc, kt\u00f3ra nale\u017ca\u0142a wy\u0142\u0105cznie do Boga.<\/p>\n\n\n\n \u201e… przyjaciele i wrogowie Jezusa byli wielokrotnie zdumieni tym co m\u00f3wi\u0142 i robi\u0142. Szed\u0142 drog\u0105 tak, jak ka\u017cdy inny cz\u0142owiek, a potem odwraca\u0142 si\u0119 i m\u00f3wi\u0142 co\u015b w stylu: \u201eZanim Abraham by\u0142, ja jestem\u201d. Albo: \u201eKto mnie widzi, widzi i mego Ojca\u201d. Lub, bardzo spokojnie, po oskar\u017ceniu o blu\u017anierstwo, powiedzia\u0142: \u201eSyn Cz\u0142owieczy ma na ziemi moc przebacza\u0107 grzechy\u201d. Do zmar\u0142ych po prostu m\u00f3wi\u0142: \u201eWyjd\u017a\u201d, lub \u201ePowsta\u0144\u201d. A ci byli mu pos\u0142uszni. Sztormom na morzu rozkaza\u0142: \u201eMilcz, i uspok\u00f3j si\u0119!\u201d, a chleby rozmno\u017cy\u0142. I wszystko to dzia\u0142o si\u0119 natychmiast\u201d.[7]<\/a><\/p>\n\n\n\n Ale co Jezus tak naprawd\u0119 chcia\u0142 przekaza\u0107? Czy to mo\u017cliwe, by by\u0142 tylko prorokiem jak Moj\u017cesz, Eliasz czy Daniel? Nawet pobie\u017cna lektura Ewangelii wskazuje, \u017ce Jezus uwa\u017ca\u0142 si\u0119 za kogo\u015b wi\u0119cej ni\u017c proroka. \u017baden inny prorok nie postrzega\u0142 siebie w taki spos\u00f3b; w rzeczywisto\u015bci, \u017caden inny prorok nie postawi\u0142 si\u0119 miejscu Boga.<\/p>\n\n\n\n Niekt\u00f3rzy twierdz\u0105, \u017ce Jezus nigdy wyra\u017anie nie powiedzia\u0142 wprost: \u201eJa jestem Bogiem\u201d. Prawd\u0105 jest, \u017ce nigdy nie wypowiedzia\u0142 s\u0142\u00f3w: \u201eJestem Bogiem\u201d. Jednak te\u017c Jezus nigdy wyra\u017anie nie powiedzia\u0142 o sobie: \u201eJestem cz\u0142owiekiem\u201d lub \u201eJestem prorokiem\u201d. Niemniej jednak Jezus bez w\u0105tpienia by\u0142 cz\u0142owiekiem, a jego wyznawcy uwa\u017cali go za proroka jakim by\u0142 Moj\u017cesz i Eliasz. Nie mo\u017cemy wi\u0119c wykluczy\u0107, \u017ce Jezus jest boski tylko dlatego, \u017ce nie wypowiedzia\u0142 dok\u0142adnie tych s\u0142\u00f3w, nie mo\u017cemy te\u017c powiedzie\u0107, \u017ce nie by\u0142 prorokiem.<\/p>\n\n\n\n W rzeczywisto\u015bci, wypowiedzi Jezusa o sobie samym zaprzeczaj\u0105 pogl\u0105dowi, \u017ce by\u0142 po prostu wielkim cz\u0142owiekiem lub prorokiem. Niejednokrotnie Jezus okre\u015bla\u0142 siebie mianem Syna Bo\u017cego. Gdy zapytano wokalist\u0119 U2, Bono, czy uwa\u017ca, \u017ce naci\u0105gane jest nazywanie Jezusa Synem Bo\u017cym, odpowiedzia\u0142:<\/p>\n\n\n\n \u201eNie. Dla mnie nie jest to naci\u0105gane okre\u015blenie. Sp\u00f3jrz, \u015bwiecka odpowied\u017a na histori\u0119 Chrystusa zawsze brzmi tak: By\u0142 wielkim prorokiem, oczywi\u015bcie bardzo interesuj\u0105cym facetem, mia\u0142 du\u017co do powiedzenia tak jak inni wielcy prorocy… Ale w gruncie rzeczy Chrystus nie pozwala ci na co\u015b. Nie pozwala ci, aby\u015b tak my\u015bla\u0142. Chrystus m\u00f3wi: Nie, ja nie m\u00f3wi\u0119, \u017ce jestem nauczycielem, nie nazywaj mnie nauczycielem. Nie m\u00f3wi\u0119, \u017ce jestem prorokiem … ja jestem Bogiem wcielonym\u201d. A ludzie powiedz\u0105: Nie, nie, prosz\u0119, po prostu b\u0105d\u017a prorokiem. Na proroka si\u0119 zgadzamy\u201d.[8]<\/a><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Zanim przyjrzymy si\u0119 twierdzeniom Jezusa, wa\u017cne jest, by zrozumie\u0107, \u017ce przedstawia\u0142 je w kontek\u015bcie \u017cydowskiej wiary w jednego Boga (monoteizm). \u017baden wierny \u017byd nie uwierzy\u0142by w wi\u0119cej ni\u017c jednego Boga. A Jezus wierzy\u0142 w jednego Boga, modl\u0105c si\u0119 do Ojca jako \u201ejedynego prawdziwego Boga\u201d.[9]<\/a><\/p>\n\n\n\n Ale w tej samej modlitwie, Jezus m\u00f3wi\u0142 te\u017c o tym, \u017ce zawsze wsp\u00f3\u0142istnia\u0142 ze swoim Ojcem. A kiedy Filip poprosi\u0142 Jezusa, aby pokaza\u0142 im Ojca, Jezus powiedzia\u0142: \u201eTak d\u0142ugo jestem z wami, a nie pozna\u0142e\u015b mnie, Filipie? Kto mnie widzi, widzi i mego Ojca\u201d.[10]<\/a> Wi\u0119c pytanie brzmi: \u201eCzy Jezus twierdzi\u0142, \u017ce jest hebrajskim Bogiem, kt\u00f3ry stworzy\u0142 wszech\u015bwiat?\u201d<\/p>\n\n\n\n Kliknij<\/a><\/strong> aby przej\u015b\u0107 do strony 5\/10 artyku\u0142u \u201eCzy Jezus jest Bogiem?\u201d<\/a><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n Jezus nieustannie m\u00f3wi\u0142 o sobie w spos\u00f3b, kt\u00f3ry wprawia\u0142 w zak\u0142opotanie jego s\u0142uchaczy. Jak zauwa\u017ca Piper, Jezus z\u0142o\u017cy\u0142 \u015bmia\u0142e o\u015bwiadczenie: \u201eZanim Abraham by\u0142, JA JESTEM\u201d.[11]<\/a> Powiedzia\u0142 Marcie i innym b\u0119d\u0105cym z ni\u0105: \u201eJa jestem zmartwychwstaniem i \u017cyciem. Kto wierzy we mnie, cho\u0107by i umar\u0142, b\u0119dzie \u017cy\u0142\u201d.[12]<\/a> Jezus r\u00f3wnie\u017c sk\u0142ada\u0142 deklaracje w stylu: \u201eJa jestem \u015bwiat\u0142o\u015bci\u0105 \u015bwiata\u201d[13]<\/a> \u201eJestem drog\u0105\u201d[14]<\/a> lub \u201eJestem prawd\u0105\u201d.[15<\/a>] Te i kilka innych jego twierdze\u0144 poprzedzonych zosta\u0142o przez \u015bwi\u0119te s\u0142owa Boga \u201eJA JESTEM\u201d (ego eimi)[16]<\/a>. Co Jezus mia\u0142 na my\u015bli wypowiadaj\u0105c te s\u0142owa i jakie jest znaczenie tego terminu: \u201eJA JESTEM\u201d?<\/p>\n\n\n\n Ponownie musimy wr\u00f3ci\u0107 do kontekstu. W Biblii Hebrajskiej, kiedy Moj\u017cesz zapyta\u0142 Boga, objawionego w p\u0142on\u0105cym krzaku o Jego imi\u0119, B\u00f3g odpowiedzia\u0142: \u201eJA JESTEM\u201d. Wyjawi\u0142 Moj\u017ceszowi, \u017ce On jest jedynym Bogiem, kt\u00f3ry jest poza czasem i zawsze istnia\u0142. Nieprawdopodobny jest fakt, \u017ce Jezus u\u017cywa\u0142 tych \u015bwi\u0119tych s\u0142\u00f3w, aby opisa\u0107 siebie. Pytanie brzmi: \u201edlaczego\u201d?<\/p>\n\n\n\n Od czas\u00f3w Moj\u017cesza \u017caden z \u017byd\u00f3w nigdy nie odni\u00f3s\u0142by si\u0119 do siebie ani nikogo innego s\u0142owami \u201eJA JESTEM\u201d. W rezultacie, s\u0142owa wypowiedziane przez Jezusa \u201eJA JESTEM\u201d rozw\u015bcieczy\u0142y \u017cydowskich przyw\u00f3dc\u00f3w. Pewnego razu przyw\u00f3dcy wyja\u015bnili Jezusowi, dlaczego chcieli go zabi\u0107: \u201c[Poniewa\u017c] ty, b\u0119d\u0105c cz\u0142owiekiem, czynisz samego siebie Bogiem.\u201d[17]<\/a><\/p>\n\n\n\n U\u017cywanie przez Jezusa imienia Bo\u017cego bardzo ich rozgniewa\u0142o. Chodzi o to, \u017ce starotestamentowi uczeni dobrze wiedzieli, co Jezus ma na my\u015bli. Twierdzi\u0142, \u017ce by\u0142 Bogiem, Stw\u00f3rc\u0105 wszech\u015bwiata. Tylko takie stwierdzenie mog\u0142o sta\u0107 si\u0119 przyczyn\u0105 oskar\u017ce\u0144 o blu\u017anierstwo. Zrozumienie, i\u017c Jezus twierdzi\u0142 \u017ce jest Bogiem, jest w pe\u0142ni uzasadnione nie tylko ze wzgl\u0119du na to, co powiedzia\u0142, ale tak\u017ce ze wzgl\u0119du na reakcj\u0119, jak\u0105 spowodowa\u0142 tym twierdzeniem.<\/p>\n\n\n\n C. S. Lewis uwa\u017ca\u0142 pocz\u0105tkowo, \u017ce Jezus to mit. Ten literacki geniusz, kt\u00f3ry dobrze zna\u0142 mity, doszed\u0142 jednak do wniosku, \u017ce Jezus musia\u0142 istnie\u0107 naprawd\u0119. Badaj\u0105c dowody na istnienie Jezusa Lewis doszed\u0142 do jeszcze jednego wniosku. Jezus by\u0142 nie tylko prawdziwym cz\u0142owiekiem, ale te\u017c cz\u0142owiekiem niepodobnym do \u017cadnego innego, kt\u00f3ry kiedykolwiek \u017cy\u0142 na \u015bwiecie. Lewis pisze:<\/p>\n\n\n\n \u201ePotem przyszed\u0142 prawdziwy szok: spo\u015br\u00f3d \u017byd\u00f3w wy\u0142ania si\u0119 nagle cz\u0142owiek, kt\u00f3ry m\u00f3wi tak, jakby sam by\u0142 Bogiem. Twierdzi, \u017ce przebacza grzechy. \u017be istnieje od zawsze. I \u017ce przyjdzie na ko\u0144cu \u015bwiata, aby \u015bwiat os\u0105dzi\u0107.\u201d[18]<\/a><\/p>\n\n\n\n Wed\u0142ug Lewisa, s\u0142owa Jezusa by\u0142y po prostu zbyt radykalne i g\u0142\u0119bokie, aby mog\u0142y by\u0107 wypowiedziane przez zwyk\u0142ego nauczyciela lub przyw\u00f3dc\u0119 religijnego. (Wi\u0119cej na temat twierdzenia Jezusa, \u017ce jest Bogiem, patrz: \u201eCzy Jezus twierdzi\u0142, \u017ce jest Bogiem?<\/a>\u201d<\/p>\n\n\n\n Kliknij<\/a><\/strong> aby przej\u015b\u0107 do strony 6\/10 artyku\u0142u \u201eCzy Jezus jest Bogiem?\u201d<\/a><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n Niekt\u00f3rzy argumentuj\u0105, i\u017c sam Jezus twierdzi\u0142, \u017ce jest tylko cz\u0119\u015bci\u0105 Boga. Takie wyja\u015bnienie \u2013 \u017ce wszyscy jeste\u015bmy cz\u0119\u015bci\u0105 Boga i \u017ce w ka\u017cdym z nas jest jego cz\u0105stka \u2013 nie jest jednak\u017ce mo\u017cliwym znaczeniem s\u0142\u00f3w i czyn\u00f3w Jezusa. Takie my\u015bli s\u0105 rewizjonistyczne, obce jego nauczaniu, obce wyznawanym przez niego przekonaniom i niezgodne z tym jak nauczanie Jezusa rozumieli jego uczniowie.<\/p>\n\n\n\n Jezus naucza\u0142, \u017ce jest Bogiem w takiej postaci, w jakiej Boga rozumieli \u017bydzi oraz w taki spos\u00f3b w jaki przedstawia go Biblia Hebrajska, a nie w spos\u00f3b, w jaki Boga rozumie ruch New Age. Ani Jezus, ani jego odbiorcy nie wychowali si\u0119 na \u201eGwiezdnych wojnach\u201d, wi\u0119c kiedy m\u00f3wili o Bogu, nie m\u00f3wili o si\u0142ach kosmicznych. Aby usun\u0105\u0107 powsta\u0142e przeinaczenia nale\u017cy na nowo zdefiniowa\u0107 to, jak Jezus rozumia\u0142 koncept Boga.<\/p>\n\n\n\n Lewis wyja\u015bnia:<\/p>\n\n\n\n \u201eTrzeba nazwa\u0107 pewne rzeczy po imieniu. Pantei\u015bci, na przyk\u0142ad Indianie, twierdz\u0105, \u017ce s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 Boga, lub \u017ce s\u0105 jedno z Bogiem…. Ale Jezus, poniewa\u017c by\u0142 \u017bydem, nie m\u00f3g\u0142 mie\u0107 na my\u015bli takiego Boga. W j\u0119zyku \u017byd\u00f3w, B\u00f3g oznacza\u0142 Istot\u0119 nie z tego \u015bwiata, kt\u00f3ra \u015bwiat stworzy\u0142a i by\u0142a niesko\u0144czenie r\u00f3\u017cna od czegokolwiek innego. Gdy to sobie uzmys\u0142owisz, widzisz \u017ce to, co ten cz\u0142owiek powiedzia\u0142, by\u0142o po prostu najbardziej szokuj\u0105c\u0105 rzecz\u0105 jaka kiedykolwiek zosta\u0142a wypowiedziana przez ludzkie usta.[19]<\/a><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Z pewno\u015bci\u0105 znajd\u0105 si\u0119 takie osoby, kt\u00f3re uwa\u017caj\u0105 Jezusa za wielkiego nauczyciela, ale nie chc\u0105 nazywa\u0107 go Bogiem. Thomas Jefferson, jako deista, nie mia\u0142 problemu z przyj\u0119ciem nauki Jezusa o moralno\u015bci i etyce, zaprzeczaj\u0105c jednocze\u015bnie jego b\u00f3stwu.[20]<\/a> Ale jak ju\u017c powiedzieli\u015bmy, i b\u0119dziemy zg\u0142\u0119bia\u0107 dalej, gdyby Jezus nie by\u0142 tym, kim twierdzi\u0142 \u017ce by\u0142, nale\u017ca\u0142oby zbada\u0107 inne alternatywy \u2013 \u017cadna z nich nie czyni go jednak wielkim nauczycielem moralnym. Lewis m\u00f3wi\u0142: \u201eStaram si\u0119 zapobiec temu, co niekt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105 g\u0142upio o Jezusie: \u201eJestem got\u00f3w zaakceptowa\u0107 Jezusa jako wielkiego nauczyciela moralnego, ale nie zgadzam si\u0119 z jego twierdzeniem, \u017ce jest Bogiem\u201d. To jest jedyna rzecz, kt\u00f3rej nie wolno nam powiedzie\u0107\u201d \u2013 argumentuje Lewis.[21]<\/a><\/p>\n\n\n\n Gdy Lewis poszukiwa\u0142 prawdy na temat Jezusa wiedzia\u0142, \u017ce nie mo\u017cna tak po prostu sobie wybra\u0107 z czym b\u0119dziemy si\u0119 zgadza\u0107. Albo Jezus by\u0142 tym, za kogo si\u0119 podawa\u0142 \u2013 Bogiem we w\u0142asnej osobie \u2013 albo jego twierdzenia by\u0142y fa\u0142szywe. A je\u015bli by\u0142y fa\u0142szywe, to nie mo\u017cna uzna\u0107 Jezusa za wielkiego nauczyciela moralnego. Wi\u0119c albo celowo k\u0142ama\u0142 albo by\u0142 szale\u0144cem z kompleksem Boga.<\/p>\n\n\n\n Kliknij<\/a><\/strong> aby przej\u015b\u0107 do strony 7\/10 artyku\u0142u \u201eCzy Jezus jest Bogiem?\u201d<\/a><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n Nawet najostrzejsi krytycy rzadko nazywaj\u0105 Jezusa k\u0142amc\u0105. Takie okre\u015blenie z pewno\u015bci\u0105 nie pasuje do osoby o tak wysokim poziomie moralno\u015bci i etyki nauczania jak\u0105 mia\u0142 Jezus. Je\u015bli jednak Jezus nie jest tym, za kogo si\u0119 podawa\u0142, musimy rozwa\u017cy\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107, \u017ce celowo wprowadza\u0142 wszystkich w b\u0142\u0105d.<\/p>\n\n\n\n Jednym z najbardziej znanych i wp\u0142ywowych dzie\u0142 politycznych wszech czas\u00f3w jest ksi\u0105\u017cka \u201eThe Prince\u201d napisana w 1532 roku przez Niccol\u00f2 Machiavellego. W ksi\u0105\u017cce tej autor wywy\u017csza si\u0142\u0119, sukces, wizerunek i skuteczno\u015b\u0107 ponad lojalno\u015b\u0107, wiar\u0119 i uczciwo\u015b\u0107. Wed\u0142ug Machiavellego k\u0142amstwo nie jest z\u0142\u0105 rzecz\u0105, je\u015bli pozwala osi\u0105gn\u0105\u0107 zamierzony cel polityczny.<\/p>\n\n\n\n Czy jest mo\u017cliwym, \u017ce Jezus Chrystus opar\u0142 ca\u0142e swoje duszpasterstwo na k\u0142amstwie tylko po to, aby zdoby\u0107 w\u0142adz\u0119, s\u0142aw\u0119 lub sukces? \u017bydowscy przeciwnicy Jezusa nieustannie pr\u00f3bowali zdemaskowa\u0107 go jako k\u0142amc\u0119 i oszusta. Kierowali do niego krzy\u017cowy ogie\u0144 pyta\u0144, pr\u00f3buj\u0105c tym samym sprawi\u0107, by sam sobie zaprzeczy\u0142. Ale Jezus odpowiada\u0142 na pytania z niezwyk\u0142\u0105 wr\u0119cz konsekwencj\u0105.<\/p>\n\n\n\n Pytanie, kt\u00f3re musimy sobie zada\u0107 jest nast\u0119puj\u0105ce: \u201eJe\u015bli Jezus prze\u017cy\u0142 ca\u0142e \u017cycie w k\u0142amstwie, jaka mog\u0142a by\u0107 jego motywacja?\u201d. Jezus naucza\u0142, \u017ce B\u00f3g jest przeciwny k\u0142amstwu i hipokryzji, wi\u0119c na pewno nie robi\u0142by tego, aby zadowoli\u0107 swojego Ojca. Z pewno\u015bci\u0105 nie k\u0142ama\u0142by r\u00f3wnie\u017c dla dobra swoich na\u015bladowc\u00f3w, poniewa\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 Aposto\u0142\u00f3w, z wyj\u0105tkiem jednego, ponios\u0142a \u015bmier\u0107 m\u0119cze\u0144sk\u0105 (patrz: Czy Aposto\u0142owie wierzyli, \u017ce Jezus jest Bogiem?). Pozostaj\u0105 nam wi\u0119c tylko dwa inne mo\u017cliwe wyja\u015bnienia, z kt\u00f3rych ka\u017cde jest problematyczne.<\/p>\n\n\n\n Kliknij<\/a><\/strong> aby przej\u015b\u0107 do strony 8\/10 artyku\u0142u \u201eCzy Jezus jest Bogiem?\u201d<\/a><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n Wielu ludzi k\u0142amie dla osobistej korzy\u015bci. Motywacj\u0105 wi\u0119kszo\u015bci takich os\u00f3b jest osi\u0105gni\u0119cie jakiej\u015b korzy\u015bci. Co m\u00f3g\u0142 zyska\u0107 Jezus, k\u0142ami\u0105c na temat swojej to\u017csamo\u015bci? Najbardziej oczywist\u0105 odpowiedzi\u0105 by\u0142aby w\u0142adza. Gdyby ludzie uwierzyli, \u017ce Jezus jest Bogiem, mia\u0142by ogromn\u0105 moc. (Z takiego powodu wielu staro\u017cytnych przyw\u00f3dc\u00f3w, na przyk\u0142ad Juliusz Cezar, twierdzi\u0142o, \u017ce ma boskie pochodzenie).<\/p>\n\n\n\n Tylko \u017ce Jezus skutecznie unika\u0142 wszelkich pr\u00f3b, maj\u0105cych na celu nadanie mu w\u0142adzy i krytykowa\u0142 tych, kt\u00f3rzy tej w\u0142adzy nadu\u017cywali lub kierowali swoim \u017cyciem, d\u0105\u017c\u0105c do niej. Zdecydowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce na przebywanie z wyrzutkami spo\u0142ecze\u0144stwa (prostytutkami i tr\u0119dowatymi) \u2013 ludzi kt\u00f3rzy nie mieli w\u0142adzy, kt\u00f3rych mo\u017cliwo\u015bci wywarcia wp\u0142ywu by\u0142y zerowe. Dziwne, ale wszystko co Jezus robi\u0142 i m\u00f3wi\u0142 sz\u0142o w kierunku diametralnie przeciwnym do d\u0105\u017cenia do w\u0142adzy.<\/p>\n\n\n\n Wydaje si\u0119, \u017ce gdyby Jezusem kierowa\u0142a \u017c\u0105dza w\u0142adzy, stara\u0142by si\u0119 za wszelk\u0105 cen\u0119 unikn\u0105\u0107 krzy\u017ca. Zamiast tego kilkakrotnie m\u00f3wi\u0142 swoim aposto\u0142om, \u017ce krzy\u017c by\u0142 jego przeznaczeniem i misj\u0105. W jaki spos\u00f3b \u015bmier\u0107 na rzymskim krzy\u017cu mog\u0142a przynie\u015b\u0107 komukolwiek w\u0142adz\u0119?<\/p>\n\n\n\n To w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki \u015bmierci zyskujemy w\u0142a\u015bciw\u0105 perspektyw\u0119. Wielu m\u0119czennik\u00f3w odda\u0142o swoje \u017cycie za to, w co wierzyli, ale niewielu chcia\u0142o umrze\u0107 za k\u0142amstwo. Z pewno\u015bci\u0105 wszystkie nadzieje Jezusa na w\u0142asne korzy\u015bci sko\u0144czy\u0142yby si\u0119 wraz ze \u015bmierci\u0105 na krzy\u017cu. On jednak, do ostatniego tchnienia, broni\u0142 tego \u017ce jest jedynym Synem Boga. Badacz Nowego Testamentu J. I. Packer zwraca uwag\u0119, \u017ce ten tytu\u0142 zapewnia osobiste b\u00f3stwo Jezusowi.[22]<\/a><\/p>\n\n\n\n Kliknij<\/a><\/strong> aby przej\u015b\u0107 do strony 9\/10 artyku\u0142u \u201eCzy Jezus jest Bogiem?\u201d<\/a><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n Tak wi\u0119c, je\u015bli Jezusowi chodzi\u0142o o co\u015b innego ni\u017c o k\u0142amanie dla osobistych korzy\u015bci, mo\u017ce wyg\u0142asza\u0142 swe radykalne, fa\u0142szywe tezy, aby pozostawi\u0107 po sobie spu\u015bcizn\u0119? Niemo\u017cliwe. Przecie\u017c perspektywa zostania pobitym na miazg\u0119 i przygwo\u017cd\u017conym do krzy\u017ca ostudzi\u0142aby entuzjazm wi\u0119kszo\u015bci niedosz\u0142ych gwiazd.<\/p>\n\n\n\n A oto kolejny niedaj\u0105cy spokoju fakt. Gdyby Jezus wyrzek\u0142 si\u0119 twierdzenia, \u017ce jest Synem Boga, nigdy by go nie pot\u0119piono. W\u0142a\u015bnie to i\u017c twierdzi\u0142, \u017ce jest Bogiem i nie chcia\u0142 si\u0119 tego wyrzec, zaprowadzi\u0142o go na krzy\u017c.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli k\u0142ama\u0142, bo chcia\u0142 zyska\u0107 na wiarygodno\u015bci i poprawi\u0107 swoj\u0105 historyczn\u0105 reputacj\u0119, jak wyja\u015bni\u0107 to, \u017ce syn cie\u015bli z ubogiej judzkiej wioski przewidzia\u0142 wydarzenia, kt\u00f3re sprawi\u0142y \u017ce Jego imi\u0119 zyska\u0142o na ca\u0142ym \u015bwiecie na znaczeniu i to w tempie b\u0142yskawicy? Sk\u0105d wiedzia\u0142, \u017ce to, co ludziom m\u00f3wi\u0142 przetrwa? Aposto\u0142owie Jezusa uciekli, a Piotr si\u0119 go zapar\u0142. Nie wygl\u0105da to na dobry spos\u00f3b pozostawienia po sobie religijnej spu\u015bcizny.<\/p>\n\n\n\n Czy historycy wierz\u0105, \u017ce Jezus umar\u0142? Naukowcy przeanalizowali dok\u0142adnie s\u0142owa Jezusa i jego \u017cycie w poszukiwaniu skazy na jego moralnym charakterze. Jednak nawet najbardziej zagorzali sceptycy zostali pora\u017ceni moraln\u0105 i etyczn\u0105 czysto\u015bci\u0105 Jezusa.<\/p>\n\n\n\n Historyk Philip Schaff twierdzi, \u017ce nie ma dowod\u00f3w ani w historii \u015bwieckiej ani w historii ko\u015bcio\u0142a na to, \u017ce Jezus k\u0142ama\u0142. Schaff pisa\u0142: \u201eJak wyt\u0142umaczy\u0107 w imi\u0119 logiki, zdrowego rozs\u0105dku i do\u015bwiadczenia fakt, \u017ce temu podst\u0119pnemu, samolubnemu i zdeprawowanemu cz\u0142owiekowi uda\u0142o si\u0119 stworzy\u0107 i konsekwentnie utrzyma\u0107, od pocz\u0105tku do ko\u0144ca, najszlachetniejsz\u0105 osobowo\u015b\u0107, jak\u0105 zna\u0142a historia, na dodatek owian\u0105 najdoskonalsz\u0105 osnow\u0105 prawdy i rzeczywisto\u015bci?\u201d[23]<\/a><\/p>\n\n\n\n Wyb\u00f3r opcji \u201ek\u0142amca\u201d zdaje si\u0119 p\u0142yn\u0105\u0107 pod pr\u0105d wszystkiemu, czego Jezus naucza\u0142, czym \u017cy\u0142 i za co umar\u0142. Dla wi\u0119kszo\u015bci naukowc\u00f3w to po prostu nie ma sensu. Aby zaprzeczy\u0107 s\u0142owom Jezusa, trzeba wymy\u015bli\u0107 jakie\u015b wyt\u0142umaczenie. Je\u015bli jego s\u0142owa nie s\u0105 prawdziwe, ale te\u017c nie k\u0142ama\u0142, jedynym wyt\u0142umaczeniem pozostaje twierdzenie, \u017ce sam siebie oszukiwa\u0142.<\/p>\n\n\n\n Kliknij<\/a><\/strong> aby przej\u015b\u0107 do strony 10\/10 artyku\u0142u \u201eCzy Jezus jest Bogiem?\u201d<\/a><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n Albert Schweitzer, kt\u00f3ry otrzyma\u0142 Nagrod\u0119 Nobla w 1952 r. za dzia\u0142alno\u015b\u0107 humanitarn\u0105, mia\u0142 w\u0142asne pogl\u0105dy o Jezusie. Schweitzer m\u00f3wi\u0142, \u017ce Jezus twierdzi\u0142 i\u017c by\u0142 Bogiem, poniewa\u017c by\u0142 niepoczytalny. Innymi s\u0142owy Jezus myli\u0142 si\u0119, co do swojej bosko\u015bci, ale nie k\u0142ama\u0142 celowo. Wed\u0142ug tej teorii Jezus da\u0142 si\u0119 zwie\u015b\u0107 i uwierzy\u0142, \u017ce by\u0142 Mesjaszem.<\/p>\n\n\n\n Lewis uwa\u017cnie przyjrza\u0142 si\u0119 tej opcji. Wywnioskowa\u0142, \u017ce je\u015bli to, co twierdzi\u0142 Jezus nie by\u0142o prawd\u0105, to znaczy, \u017ce musia\u0142 by\u0107 szalony. Lewis wywnioskowa\u0142, \u017ce kto\u015b, kto twierdzi, \u017ce jest Bogiem nie by\u0142by \u015bwietnym nauczycielem moralno\u015bci. \u201eBy\u0142by albo szale\u0144cem \u2013 na poziomie cz\u0142owieka, kt\u00f3ry twierdzi \u017ce jest gotowanym jajkiem \u2013 albo diab\u0142em z piek\u0142a rodem\u201d.[24]<\/a><\/p>\n\n\n\n Wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych, kt\u00f3rzy zg\u0142\u0119biali \u017cycie i s\u0142owa Jezusa uwa\u017ca go za bardzo racjonalnego cz\u0142owieka. S\u0142awny francuski filozof Jean-Jacques Rousseau (1712\u201378), kt\u00f3rego \u017cycie opiera\u0142o si\u0119 na braku moralno\u015bci i sceptycyzmie, uzna\u0142 wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 charakteru i przytomno\u015b\u0107 umys\u0142u Jezusa, przyznaj\u0105c, \u017ce \u201ePlaton, opisuj\u0105c wyimaginowanego cnotliwego cz\u0142owieka, opisa\u0142 w rzeczywisto\u015bci… dok\u0142adny charakter Chrystusa. \u2026Je\u015bli \u017cycie i \u015bmier\u0107 Sokratesa s\u0105 \u017cyciem i \u015bmierci\u0105 filozofa, \u017cycie i \u015bmier\u0107 Jezusa Chrystusa s\u0105 \u017cyciem i \u015bmierci\u0105 Boga.\u201d[25]<\/a><\/p>\n\n\n\n Bono uwa\u017ca, \u017ce \u201ewariat\u201d to ostatnie okre\u015blenie, kt\u00f3re mo\u017cna by przypisa\u0107 Jezusowi.<\/p>\n\n\n\n \u201eTak wi\u0119c, pozostaje stwierdzi\u0107, \u017ce Chrystus albo by\u0142 tym, za kt\u00f3rego si\u0119 podawa\u0142 albo kompletnym wariatem. Mam na my\u015bli kompletne szale\u0144stwo na poziomie Charlesa Mansona\u2026. Nie \u017cartuj\u0119. Twierdzenie, \u017ce ca\u0142y bieg cywilizacji ponad po\u0142owy ludzko\u015bci zosta\u0142 zmieniony i wywr\u00f3cony do g\u00f3ry nogami przez szale\u0144ca jest wed\u0142ug mnie ma\u0142o przekonuj\u0105ce \u2026.\u201d[26]<\/a><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Zatem, czy Jezus by\u0142 k\u0142amc\u0105 czy szale\u0144cem? A mo\u017ce Synem Bo\u017cym? Czy Jefferson mia\u0142 racj\u0119 nazywaj\u0105c Jezusa \u201ejedynie dobrym nauczycielem moralno\u015bci\u201d i neguj\u0105c jego b\u00f3stwo? Co ciekawe, widzowie kt\u00f3rzy s\u0142yszeli Jezusa, zar\u00f3wno wierz\u0105cy, jak i wrogowie, nigdy nie uwa\u017cali go jedynie za nauczyciela moralno\u015bci. W ludziach, kt\u00f3rzy go spotykali, Jezus wzbudza\u0142 trojak\u0105 reakcj\u0119: nienawi\u015b\u0107, przera\u017cenie lub adoracj\u0119.<\/p>\n\n\n\n S\u0142owa Jezusa Chrystusa zmuszaj\u0105 nas do dokonania wyboru. Lewis twierdzi\u0142, \u017ce nie mo\u017cemy zaszeregowa\u0107 Jezusa do kategorii po prostu religijnego przyw\u00f3dcy lub nauczyciela porz\u0105dku moralnego. Ten dawny sceptyk rzuca nam wyzwanie, aby\u015bmy sami zdecydowali, jakie jest nasze zdanie o Jezusie.<\/p>\n\n\n\n \u201eSami musicie dokona\u0107 wyboru. Albo ten cz\u0142owiek by\u0142, i nadal jest, Synem Boga, albo szale\u0144cem albo czym\u015b jeszcze gorszym. Mo\u017cna go stara\u0107 si\u0119 ucisza\u0107, nazywaj\u0105c g\u0142upcem, plu\u0107 na niego, zabi\u0107 go jako demona lub pa\u015b\u0107 u jego st\u00f3p i uzna\u0107 go za swego Pana i Boga. Ale nie wyg\u0142aszajmy tych protekcjonalnych g\u0142upot, \u017ce owszem by\u0142 wielkim nauczycielem, ale tylko cz\u0142owiekiem. Nie pozostawi\u0142 nas w niepewno\u015bci. Nie mia\u0142 takiego zamiaru.\u201d[27]<\/a><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n W swojej ksi\u0105\u017cce \u201eMere Christianity\u201d Lewis bada mo\u017cliwo\u015bci dotycz\u0105ce to\u017csamo\u015bci Jezusa, dochodz\u0105c do wniosku \u017ce jest on tym, za kt\u00f3rego si\u0119 podawa\u0142. Uwa\u017cnie badaj\u0105c \u017cycie i s\u0142owa Jezusa ten geniusz literacki wyrzek\u0142 si\u0119 ateizmu i zosta\u0142 zadeklarowanym chrze\u015bcijaninem.<\/p>\n\n\n\n Najwi\u0119ksze pytanie naszych czas\u00f3w brzmi: \u201eKim naprawd\u0119 jest Jezus Chrystus?\u201d. Bono, Lewis i wielu innych dosz\u0142o do wniosku, \u017ce B\u00f3g odwiedzi\u0142 nasz\u0105 planet\u0119 w ludzkiej postaci. Je\u015bli to prawda, oczekiwaliby\u015bmy, \u017ce \u017cy\u0142by do dzi\u015b. A w co dok\u0142adnie wierz\u0105 jego wyznawcy?<\/p>\n\n\n\n Naoczni \u015bwiadkowie Jezusa Chrystusa m\u00f3wili i zachowywali si\u0119, jakby rzeczywi\u015bcie wierzyli \u017ce po \u015bmierci przez ukrzy\u017cowanie fizycznie powsta\u0142 z martwych. Je\u015bli si\u0119 mylili, chrze\u015bcija\u0144stwo powsta\u0142o na k\u0142amstwie. Je\u015bli si\u0119 nie mylili, taki cud uzasadnia\u0142by wszystko, co Jezus m\u00f3wi\u0142 o Bogu, o sobie i o nas.<\/p>\n\n\n\n Ale czy nale\u017cy traktowa\u0107 zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa tylko w kategoriach wiary? Czy istniej\u0105 na to konkretne dowody historyczne? Kilku sceptyk\u00f3w podj\u0119\u0142o si\u0119 zbadania \u017ar\u00f3de\u0142 historycznych, aby udowodni\u0107, \u017ce zmartwychwstanie nie mia\u0142o miejsca. Co odkryli?<\/p>\n\n\n\nWielki nauczyciel moralno\u015bci?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Wielki przyw\u00f3dca religijny?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Czy Jezus twierdzi\u0142, \u017ce jest Bogiem?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
\n
Czy Jezus twierdzi\u0142, \u017ce jest Bogiem Abrahama i Moj\u017cesza?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Jakim rodzajem Boga by\u0142 Jezus?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
\n
Czy to mo\u017cliwe, \u017ce Jezus k\u0142ama\u0142?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Korzy\u015b\u0107<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Dziedzictwo<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Czy Jezus sam siebie oszukiwa\u0142?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
\n
\n
Czy Jezus naprawd\u0119 powsta\u0142 z martwych?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n